هەمەڕەنگ – INA
پسپۆڕانی نێودەوڵەتی لە بوارەکانی پزیشکی دەروونی و زانستی دەماردا جەختیان کردەوە کە تەمەنڕەتێپەڕبوون بە پێویستی واتا داخورانی توانا ئەقڵییەکان نایەت، و ئاماژەیان بەوە کرد کە پەیڕەوکردنی شێوازێکی ژیانی تەندروست و گرتنەبەری هەندێک نەریتی ڕۆژانە وەک بەربەستێکی کاریگەر کاردەکات بۆ پاراستنی تەندروستیی مێشک و کەمکردنەوەی مەترسییەکانی تووشبوون بە خرفبوون و لەدەستدانی بیرگە.
ڕۆژنامەی "تێلگراف"ی بەریتانی لە زاری ژمارەیەک لە پسپۆڕە دیارەکانی ئەم بوارەوە گرنگترین ڕێنمایی و ڕاهێنانە زانستییەکانی بەهێزکردنی تەندروستیی ئەقڵی بڵاوکردۆتەوە:
· تەواوکەرە خۆراکییەکان و ڤیتامینەکان: پزیشکی دەمارناسیی تایبەتمەند لە خرفبوون لە نەخۆشخانەی "سانت جۆرج"، پرۆفیسۆر پیتەر گارارد، جەختی لەسەر گرنگیی ڕێکخستنی ئاستی کۆلیسترۆڵ، پەستانی خوێن و شەکرە کردەوە، چونکە هۆکاری ڕاستەوخۆن بۆ خرفبوونی تێکچوونی دەمارەکان و نەخۆشخانەکانی دڵ. ناوبراو ڕێنماییدا بە خواردنی تەواوکەرەکانی ئۆمیگا ٣، و ڤیتامینەکانی (B6, B12, و فۆلیک ئەسید) بۆ ڕێگریکردن لە بەرزبوونەوەی ترشەپێکهاتەی "هۆمۆسیستین" و پاراستنی خانە دەمارییەکان.
· چاودێریکردنی پەستانی خوێن: گارارد داوای کرد کە پەستانی خوێن بە بەردەوامی بپێورێت (کەمترینی هەفتەی دوو جار)، بەهۆی کاریگەریی ڕاستەوخۆ و گەورەی لەسەر سەلامەتی ئەو خوێنپبەرانەی کە مێشک ئاودەدەن.
· خەوی بەردەوام و ڕێکخراو: مامۆستای زانستی دەرووندەرمانیی کلینیکی لە زانکۆی کامبریج، پرۆفیسۆر باربارا ساهاکیان، ئاشکرای کرد کە وەرگرتنی ٧ کاتژمێر خەو لە شەودا بڕی نموونەیییە بۆ بەهێزکردنی تێگەیشتن و تەندروستیی دەروونی، و ڕوونیکردەوە کە مێشک کاتژمێرەکانی خەو دەقۆزێتەوە بۆ ڕێکخستنەوەی چالاکییەکانی، پاککردنەوەی پاشماوە ژەهراوییەکان، و چەسپاندنی یادەوەرییەکان.
· فێربوونی بەردەوام: ساهاکیان جەختی کردەوە کە بەردەوامبوون لە بەدەستهێنانی شارەزایی نوێ—وەک فێربوونی زمانەکان، ژەنینی ئامێری موزیك، یان یارییەکانی بیرکردنەوە—چالاکبوونی مێشک دەپارێزێت و لە سستبوون و داخوران دەیپارێزێت.
· ڕاهێنانەکانی بەرگری (پەیداکردنی هێز): مامۆستای زانستی تێگەیشتن لە زانکۆی بۆرنمۆس، پرۆفیسۆر بن باریس، ڕوونیکردەوە کە ڕاهێنانەکانی بەرگری هانی دەردانی هۆرمۆنەکانی "میۆکین" دەدەن لە کاتی گردبوونەوەی ماسولکەکاندا، کە هۆرمۆنێکە بەشدارە لە هاندانی گەشەی خانە دەمارییە نوێیەکان، و باشترکردنی بیرگەی ماوەدرێژ، جگە لە کەمکردنەوەی ئاستی تێکچوونی درککردن.
· بەرکەوتنی ڕووناکیی ڕۆژ: پسپۆڕی زانستی دەمارناسی لە نەخۆشخانەکانی زانکۆی ئۆکسفۆرد، دکتۆر فای بیجێتی، ڕێنماییدا بە چوونهدەرەوە بۆ هەوای ئازاد لە بەیانیاندا، بۆ سوودوەرگرتن لە ڕووناکیی سروشتی لە ڕێکخستنی کاتژمێری بایۆلۆجیی مێشکدا، کە ئاستی بەئاگایی لە ڕۆژدا بەهێز دەکات و کوالێتی خەو لە شەودا باشتر دەکات.
· کوتانی خۆپارێزی (ڤاکسینەکان): ڕاوێژکاری پزیشکی دەروونی و کێشەکانی بیرگە، دکتۆر جاستن ساوێر، ئاماژەی بەوە کرد کە وەرگرتنی ڤاکسینی "پزیشکی زۆستەر" (Herpes Zoster) دەکرێت مەترسیی تووشبوون بە خرفبوون بە ڕێژەی نێوان ١٧ بۆ ٢٥ سەد سەدا کەم بکاتەوە، چونکە سنوورێک بۆ ئەو هەوکردنانە دادەنێت کە ڕەنگە بپەڕێنەوە بۆ مێشک، و جەختیشی کردەوە کە توێژینەوەکان بەردەوامن بۆ ئاشکراکردنی نهێنییەکانی ئەم پەیوەندییە بە تەواوەتی.