بەغداد – INA – محەمەد تالبی
دەستەی گەشتوگوزاری سەر بە وەزارەتی ڕۆشنبیری، ئەمڕۆ سێشەممە، بەربژێرکردنی چەند گوندێکی عێراقی بۆ پێشبڕکێی باشترین 100 گوندی گەشتیاری لە جیهاندا ڕاگەیاند، هاوکات ئاماژەی بەوە دا کە عێراق خاوەن پێکهاتە و توانای گەورەیە بۆ بووژانەوەی گەشتوگوزاری ژینگەیی و گوندنشینی، و تیشکی خستە سەر ئەوەی کە بانگەشەکردنی جیهانی بۆ گوندە عێراقییەکان ئاسۆیەکی نوێ بۆ گەشەپێدانی کەرتی گەشتیاری و هەمەجۆکردنی بەرهەمەکانی دەکاتەوە.
عەلی یاسین عەبدولڕەزا، بەڕێوبەری پەیوەندییەکان و ڕاگەیاندن و وتەبێژی دەستەی گشتیی گەشتوگوزار، بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA)ی ڕاگەیاند: "دەستەی گەشتوگوزار، وەک بەشێک لە ڕێکارەکانی بۆ گەشەپێدانی گەشتوگوزاری ژینگەیی، بەتایبەتی گەشتوگوزاری گوندنشینی، کار لەسەر وەبەرهێنانی ئەو هەمەجۆرییە بێوێنەیە دەکات کە عێراق خاوەنیەتی، لە بیابان و هۆڕەکانەوە تاوەکو چیاکان."
وتیشی: "لایەنە پسپۆڕەکان بۆ ماوەی ساڵێکی تەواو کاریان لەسەر هەڵسەنگاندنی چەندین گوند کردووە، ئەمەش بەگوێرەی پێوەرە دیاریکراوەکانی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ گەشتوگوزار، چونکە 70 پێوەری جیهانی هەن بۆ هەڵبژاردنی باشترین 100 گوندی گەشتیاری لە جیهاندا."
ڕوونی کردەوە کە "ئەو گوندە عێراقییانەی بەربژێر کراون، ناوچەکانی هەڵەبجە، مووسڵ، دهۆک و هەولێر دەگرنەوە، لەپاڵ گوندی (ئەبو سوبات) لە پارێزگای زیقار"، ئاماژەی بەوەش دا کە "ئامانج و مەبەستەکە تەنها سەرکەوتن نەبووە خۆی لە خۆیدا، بەڵکو هاندانی خاوەن گوندەکان و کۆمەڵگە خۆجێییەکان بووە بۆ گرنگیدان بە گەشتوگوزاری ژینگەیی، بەتایبەت گەشتوگوزاری گوندنشینی کە ڕۆڵێکی گەورە دەگێڕێت لە گەشەپێدانی کەرتی گەشتیاریدا."
جەختی کردەوە کە "عێراق خاوەن توانایەکی گەورەیە لەم بوارەدا، و دیدگای ئێمە هەمیشە بریتییە لە بەشدارپێکردنی کۆمەڵگە خۆجێییەکان؛ چونکە گەشتوگوزار ناتوانێت بەردەوام بێت بەبێ بەشداریی ئەوان."
ئاماژەی بەوەش دا: "ژێرخانی ڕاستەقینە بۆ پەرەپێدان و هاندان هەیە، و لەنێو ئەو پێوەرە پەسەندکراوانەشدا: گرنگیدانە بە ژینگە، و گرنگیدانی کۆمەڵگەی خۆجێییە بە پیشە دەستی، کەلەپووری و میللییەکان و باڵادەستبوون تێیاندا، لەپاڵ هاندانی کۆمەڵگەی خۆجێیی بۆ پاراستنی ژینگەکەی و پاکوخاوێنییەکەی، و گرتنەبەری بنەمای بەردەوامی لە سەرجەم بوارەکاندا."
تیشکی خستە سەر ئەوەی کە "ئامانجمان گەیشتنە بە چەمکی گەشتوگوزاری بەرپرسانە یان گەشتوگوزاری سەوز، ئەمەش بابەتێکی زۆر گرنگە، چونکە پرۆسەی بەربژێرکردنەکە بەشدار دەبێت لە تیشکخستنە سەر ئەو گوندانە لە ڕێگەی شارەزایان و پسپۆڕانی گەشتوگوزاری گوندنشینی لەناو ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ گەشتوگوزار، کە 160 وڵات لەخۆدەگرێت، ئەمەش دەبێتە هۆی بانگەشەکردن و بەبازاڕکردنی ئەم گوندانە لەسەر ئاستی جیهان."
سەرنجی بۆ ئەوەش ڕاکێشا کە "ڕێکخراوەکە داوەتنامەی ناردووە بۆ پێشوازیکردن لە مەلەفەکانی بەربژێرکردن، و هەماهەنگییەکی تەواو لە نێوان دەستەی گەشتوگوزار و ڕێکخراوەکەدا هەیە، بە جۆرێک بیرۆکەیەکی نوێ بۆ هاوکاریی دوولایەنە لە پێش و دوای پرۆسەی هەڵبژاردنەکە لە ئارادایە، کە تێیدا کار دەکەین بۆ دابینکردنی پێوەرە پێویستەکان بۆیان، یان پێشوازیکردن لە شارەزایان بۆ ڕاهێنانی کادیرە خۆجێییەکان لەسەر چەمکی گەشتوگوزاری بەرپرسانە و گەشتوگوزاری سەوز، بەتایبەت لە ژێر ڕۆشنایی گۆڕانکارییە سەختەکانی کەشوهەوادا، و هاندانی زیادکردنی ڕووبەرە سەوزەکان و پاراستنی ئاوی پاک و بەشەوڕاوەکردنی بەکارهێنانی سەرچاوەکان."
ڕوونی کردەوە کە "بانگەشەکردن بۆ ئەم گوندانە لە 160 وڵاتدا دەبێت و بە درێژایی دەمژمێرەکانی شەو و ڕۆژ بۆ ماوەی ساڵێکی تەواو بەردەوام دەبێت"، باسی لەوەش کرد کە "گەشتوگوزاری ژینگەیی و گوندنشینی بە واتای دروستکردنی ژێرخانی چیمەنتۆیی یان تەنها بنیاتنانی ئوتێل نایەت، بەڵکو خۆی لە دروستکردنی هاوینەهوار و سەیرانگەگەلێکدا دەبینێتەوە کە هاوشێوە و گونجاو بن لەگەڵ ئەو سروشتەی لە گوندەکەدا هەیە."
ئاماژەی بەوەش دا کە "یەکێک لە دیارترین ئەو تەحەدییانەی ڕووبەڕوومان دەبێتەوە، فراوانکردنی تێگەیشتنی کۆمەڵگە خۆجێییەکانە بۆ چەمکی گەشتوگوزار، بەتایبەت گەشتوگوزاری بەرپرسانە و بەردەوام؛ چونکە گەشتوگوزار بەردەوام نابێت مەگەر بە بەشداریی سەرجەم کەرتەکان، لەوانەش کەرتی تایبەت کە دەتوانێت سوودمەند بێت لەم ئەزموونە نوێ و جۆرییە."
جەختی کردەوە کە "ئەم ئاڕاستەیە کاریگەرییەکی ڕوونی دەبێت لە گەشەپێدانی کەرتی گەشتیاری و هەمەجۆکردنیدا، لە ڕێگەی کۆکردنەوەی نێوان گەشتوگوزاری شوێنەواری، کەلەپووری، ژینگەیی و سروشتی، کە ئەمەش پێی دەوترێت هەمەجۆکردنی بەرهەمی گەشتیاری، بە جۆرێک تەنها لەسەر یەک شێواز لە شێوازەکانی گەشتوگوزار کورت نەبێتەوە، و بەپێی دیدگای خۆمان، کار دەکەین بۆ ئەوەی کەرتی گەشتیاری کەرتێکی بەبڕشت، بەرهەمهێنەر و خاوەن توانای ڕکابەری بێت."
