بەغدا – INA

زانای عێراقی، پڕۆفیسۆری یاریدەدەر دکتۆر عادل عەبدولڕەحمان سدیق ساڵحی، توێژینەوەیەکی زانستی نوێی لە گۆڤارێکی نێودەوڵەتی باوەڕپێکراوی تایبەت بە بەرگریی دەمار (Neuroimmunology) بڵاوکردەوە، کە لەلایەن دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی جیهانی (Elsevier) دەردەچێت، تێیدا پۆلێنێکی بەرگریزانی (Immunological Classification) هاوچەرخی بۆ تێکچوونی شەبەنگی ئۆتیزم پێشکەش کردووە.

ساڵحی بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA)ی ڕاگەیاند: "توێژینەوەکە مامەڵە لەگەڵ ئۆتیزم ناکات وەک بارودۆخێکی یەکسان و هاوشێوە لای هەموو منداڵان، بەڵکو دەرگا دەکاتەوە بۆ تێگەیشتن لێی وەک شەبەنگێکی بایۆلۆژی فرەجۆر، کە ڕەنگە هەندێک لە جۆرەکانی ڕەگ و ڕیشەی بەرگریزانی ڕوون و پێوانەکراویان هەبێت."

وتیشی: "پۆلێنە نوێیەکە شەش شێوازی سەرەکیی بەرگریزانی لەخۆدەگرێت، و دەکرێت لە داهاتوودا ببێتە بنەمایەک بۆ گواستنەوە لە دەستنیشانکردنی ڕەفتاریی گشتییەوە بۆ دەستنیشانکردنی بایۆلۆژیی ورد، ئەمەش یارمەتیدەر دەبێت لە پەرەپێدانی چارەسەری تایبەتمەندتر."

ساڵحی ڕوونیکردەوە کە گرنگیی توێژینەوەکە لەوەدایە پرسیارە زانستییەکە لە "ئۆتیزم چییە؟" دەگۆڕێت بۆ "مامەڵە لەگەڵ چ جۆرە شێوازێکی بایۆلۆژیی ئۆتیزم دەکەین؟"، ئاماژەی بەوەش دا کە ئەمە ڕێ خۆش دەکات بۆ قۆناغێکی نوێ کە پشت بە "پزیشکیی ورد" (Precision Medicine) و نیشاندەرە زیندووەکان و چارەسەری ئاراستەکراو دەبەستێت.

بڵاوکردنەوەی ئەم توێژینەوەیە دوای ئەوە دێت کە پێشتر ڕاگەیەندرا بوو ساڵحی بڕوانامەی داهێنانی (Patent) لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا تۆمارکردووە بۆ چارەسەرێکی تاقیکاریی داهێنەرانە بۆ ئۆتیزم، ئەمەش لە چوارچێوەی ڕێڕەوێکی توێژینەوەی عێراقییە کە هەوڵ دەدات لە هۆکارە بایۆلۆژییەکانی ئۆتیزم تێبگات و ئاسۆی چارەسەری نوێ لە داهاتوودا بکاتەوە.

ساڵحی جەختی کردەوە کە "ئەم پۆلێنکردنە نەخشە ڕێگایەکی زانستی نوێ دەخاتە ڕوو بۆ تێگەیشتن لە توێژێکی گرنگ لەو منداڵانەی کە ڕەنگە تێکچوونی بەرگری یان هەوکردنیان هەبێت و پەیوەست بێت بە ڕێڕەوی ئۆتیزمەوە."