بەغداد - INA
ئەنجومەنی وەزیران چەندین بڕیاری دەرکرد لە ماوەی دانیشتنی خۆیدا کە ئێوارەی دوێنێ یەکشەممە بە سەرۆکایەتی سەرۆک وەزیران عەلی زەیدی بەڕێوەچوو، کە تێیدا جەختی کردەوە کە ئەوەی ڕوویدا لە هێرشکردنە سەر گەندەڵی قۆناغی یەکەمە، وە ئاماژەی بەوە کرد کە حکوومەت بەردەوامە لە ئامادەکردنی موازەنەی (بوودجەی) ساڵی داهاتوو لە چوارچێوەی میتۆدی (موازەنەی بەرنامەکان).
نووسینگەی ڕاگەیاندنی سەرۆک وەزیران لەراگەیندراوەكەدا كه بۆ ئاژانسی هەواڵی عێراقی(INA) نێردراوه تێیدا هاتووه ، "سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران عەلی فالح زەیدی، دوێنێ یەکشەممە سەرۆکایەتی دانیشتنی ئاسایی هەشتەمی ئەنجومەنی وەزیرانی کرد، کە تێیدا تاوتوێی پێشهاتەکانی بارودۆخی وڵات کرا، و پێداچوونەوە بەو بابەتانەدا کرا کە خراونەتە ناو کارنامەی دانیشتنەکەوە و بڕیاری پێویستیان لەسەر درا".
ئهوهیش هاتووه كه، کە "لە سەرەتای دانیشتنەکەدا، سەرۆک وەزیران جەختی کردەوە کە ئەوەی ڕوویدا لە هێرش دژی گەندەڵی قۆناغی یەکەمە، و حکوومەت بەردەوام دەبێت لە دژایەتیکردنی گەندەڵی بۆ گەڕاندنەوەی ماڵی گشتی، و ئەو ڕاسپێردراوە بە پاراستنی بەرژەوەندییەکانی گەلی عێراق، و هیچ دڵ نەرمییەک لەم بەرپرسیارێتییەدا نییە".
بەپێی راگهیندراوهكه، زەیدی ی دا، کە "بارودۆخەکە بە جۆرێک بووە کە ناتوانرێت بێدەنگی لێ بکرێت، و دڵسۆزیمان بۆ دۆخی عێراقییەکان وامان لێدەکات جەخت بکەینەوە بۆ ڕۆڵەکانی گەلەکەمان کە پاسەوانی بەهێز بەسەر ئەمارەتە گشتییەکان (سامانی گشتی)ـیەوە هەن، و بە باشی بەکاری دەهێنین".
هەروەها دەزگاکانی چاودێری ڕاسپارد بۆ وەرگرتنی هەر نیشانەیەک لەسەر ئەدای حکوومەت یان ئەدای وەزارەتەکان، بۆ ئاشکراکردنی حاڵەتەکانی گەندەڵی یان کەمتەرخەمی، ئاماژەی بەوە کرد کە عێراق بە قۆناغەکانی شەڕ، پشێوی و بەرەنگاربوونەوەی تیرۆردا تێپەڕیوە، و ئەمڕۆ ڕێڕەوی حکوومەت جیاوازە، لە ڕێگەی کاراکردنی ڕێکارەکانی بەهێزکردنی هێزی دەوڵەتی عێراق، و قۆرخکردنی هێز و چەک لەلایەن خۆیەوە، و ڕێگەنەدان بە گەندەڵکاران کە لەناو جەستەی دەوڵەتدا بن بە مەبەستی دزینی سامانی گشتی.
زەیدی ئاماژەی بە بەردەوامبوون کرد لە ئامادەکردنی موازەنەی ساڵی داهاتوو، لە چوارچێوەی میتۆدی (موازەنەی بەرنامەکان)، کە تێیدا پارەی زیاتر بۆ کەرتی کارەبا تەرخان دەکرێت، بۆ گرێبەستکردن لەسەر (٢٥) هەزار مێگاوات لە ماوەی ئەم ساڵەدا، بۆ ئەوەی دۆخی تۆڕی نیشتمانی زۆر باشتر بێت لە ساڵی داهاتوودا، ڕوونیشی کردەوە کە بەدواداچوونی بەردەوام هەیە بۆ پڕۆژەی ملیۆن پارچە زەوی نیشتەجێبوون، کە تەواو دەبێت و ئەنجامەکانی لە زووترین کاتدا دەردەکەون.
بەپێی راگهیندراوهكه، لەو چوارچێوەیەدا، ئەنجومەنی وەزیران پەسەندی کرد، دەستپێشخەری (ملیۆن پارچە زەوی نیشتەجێبوون) وەک پڕۆژەیەکی نیشتمانی و ستراتیژی بۆ دابینکردنی زەوی نیشتەجێبوون، لەگەڵ ژێرخانی پێویست لە سەرجەم پارێزگاکاندا (جگە لە هەرێمی کوردستان عێراق)، بۆ دابەشکردنی بەسەر شایستەکان لە هاووڵاتییان بۆ دابینکردنی نیشتەجێبوونی شایستە بۆیان.
ههر له راگهیندراوهكهدا ئهوهیش هاتووه كه، " ئەنجومەنی وهزیران پەسەندی کرد پێکهێنانی لیژنەی باڵای دەستپێشخەرییەکە بە سەرۆکایەتی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران، و ئەندامێتی چەندین وەزیر و سەرۆکی دەستە و لایەنە پەیوەندیدارەکان، بۆ ئەوەی ئەرکی کێشانی سیاسەتی گشتی بۆ جێبەجێکردنی دەستپێشخەرییەکە لەئەستۆ بگرێت، و پەسەندکردنی پلانی کاری ستراتیژی و خشتەی زەمەنی بۆی بەپێی تەوەرە سەرەکەییەکانی کار کە ئەمانەن؛ (دیاریکردنی ڕێساکانی شایستەبوون و بنکەی زانیاری شایستەبووان، حەسەرکردن و دابینکردنی زەوییەکان، ئامادەکردنی مۆدێلی ئابووری و دارایی، و دیاریکردنی چوارچێوە یاسایییەکان بۆ جێبەجێکردنی دەستپێشخەرییەکە)، بەمەرجێک لیژنەکە کۆبوونەوەکانی بە شێوەیەکی خولی ئەنجام بدات و ڕاسپاردەکانی پێشکەش بە ئەنجومەنی وەزیران بکات".
ئەنجومەنەکە بەردەوام بوو لە سەیرکردنی چەندین بابەت و بڕیار لە کارنامەکەیدا و ئەم بڕیارانەی خوارەوەی لەسەر دان: لە چوارچێوەی چاکسازی دارایی، پەسەندکردنی ڕاسپاردەی ئەنجومەنی وەزاری بۆ ئابووری سەبارەت بە لێپرسینەوەی باج جێبەجێ کرا، کە گرتنەوەی کۆمپانیا نەوتییە بیانییەکانی کارکەر لە عێراق (بە بەڵێندەرانیشەوە) دەگرێتەوە بۆ یاسای سەپاندنی باجی داهات بەسەر ئەم کۆمپانیایانەدا ژمارە (١٩ی ساڵی ٢٠١٠)، کە بەپێی ئەو یاسایە باجێکی داهاتی جێگیر بە ڕێژەی (35%) دەسەپێنرێت بەسەر کۆی داهاتی بەدەستهاتووی ئەم کۆمپانیایانە لە عێراقدا، بەمەرجێک دەستەی گشتیی باجەکان لیستی وردی کۆمپانیا بیانییەکان و لق و نووسینگە و بەڵێندەرەکانیان پێشکەش بە وەزارەتی نەوت بکات، لەوانەی کە باجی داهات یان بڕە پارەی زیادە یان پابەندییە باجییە نەدراوەکانیان لەسەرە بە مەبەستی وەرگرتنەوەیان.
ڕوونی کردەوە: هەروەها بڕیاردرا بە پابەندکردنی زانکۆ و کۆلێژ و پەیمانگا ئەهلییەکان کە دەستنیشانکراون بە لێپرسینەوەی باج، بە دانی بنەڕەتی باجی کەوتووەتە ئەستۆیان بۆ باجی داهات و لێبڕینی ڕاستەوخۆ، وە زانکۆ و کۆلێژ و پەیمانگا ئەهلییەکان بە ڕێژەی (100%) لە سزاکان و بڕە پارە زیادکراوەکان دەبەخشرێن لە حاڵەتی دانی بنەڕەتی باجی کەوتووەتە ئەستۆ و تەواوکردنی لێپرسینەوەی باج لە ماوەی ٤ مانگی کارکردن وەک حدێکی ئەقسا لە ڕێککەوتی دەرچوونی بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانەوە، و بەخشین بە ڕێژەی (50%) بۆ دامەزراوە پەروەردەییە ئەهلییەکان، کە بنەڕەتی باجەکە دەدەن و ڕێکارەکانی لێپرسینەوە تەواو دەکەن لە ماوەی ئەو چوار مانگەدا کە بەدوای ماوەی یەکەمدا دێت، و هیچ لایەنێکی ڕاسپێردراو سوودمەند نابێت لە بەخشینەکە ئەگەر ڕێکارەکانی لێپرسینەوەی باج و دانی پارەکە لەو ماوانەی ئاماژەیان پێکراوە تەواو نەکات، و سزا و ڕێکارە یاسایییە کارپێکراوەکانی بەسەردا جێبەجێ دەکرێت، هەروەها وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی، ڕێکاری یاسایی و کارگێڕی بەرامبەر ئەو زانکۆ و کۆلێژ و پەیمانگا ئەهلییانە دەگرێتەبەر کە پابەندی لێپرسینەوەی باج نابن.
لە کەرتی وزەدا، ئەنجومەنەکە ڕێککەوتنی بنەما سەرەتایییەکانی واژۆکراو لەگەڵ کۆمپانیای (ئێکسۆن مۆبیل)، و ئەو گرێبەست و ڕێککەوتننامانەی لێی کەوتوونەتەوە لە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران (٤٨ی ساڵی ٢٠١٨) بەدەرکرد، لەگەڵ بەردەوامبوونی وەزارەتی نەوت لە بەدواداچوونی کەیسی ناوبژیوانی لەبەردەم دادگای نێودەوڵەتیدا بۆ دەستەبەرکردنی مافە دارایییەکانی دەوڵەتی عێراق بە شێوەیەکی سەربەخۆ لە ڕەوتی جێبەجێکردنی ڕێککەوتننامەی ناوبراو.
لە هەمان بابەتدا، پەسەندکردنی ڕاسپاردەی لیژنەی ناوەندی بۆ پێداچوونەوە و پەسەندکردنی سپاردن لە کۆمپانیای نەوتی بەسرە / وەزارەتی نەوت جێبەجێ کرا، تایبەت بە هەردوو گرێبەستی (بەڕێوەبردنی کێڵگەیی یەکخراو، و بەڕێوەبردنی ئەندازیاری و کڕین و بونیادنان) بۆ کۆمپانیای هالیبێرتۆن - لقی عێراق، و بۆ ماوەی گرێبەستێک کە ماوەکەی (٥ ساڵ + ٣ ساڵ)ی ئارەزوومەندانەیە، بەمەرجێک دانی شایستەکان بەپێی کاری ئەنجامدراوی ڕاستەقینە بێت.
هەروەها ئەنجومەنەکە پەسەندی کرد سپاردنی پڕۆژەی گرێبەستی پەرەپێدانی کێڵگەی حەمرین بۆ کۆمپانیای HKN Energy، و دەستپێکردنی پرۆسە نەوتییەکان بە شێوەیەکی فەرمی، بەپێی ئەوەی لەلایەن وەزارەتی نەوتەوە جێگیرکراوە.
لە کاروباری ژینگەییدا، ئەنجومەنی وەزیران دەسەڵاتی دایە وەزارەتی ژینگە، و بە ڕەزامەندی ئەنجومەنی وەزیران، بۆ پێشنیارکردنی بەدەرکردنی هەندێک دامەزراوە لە ڕێنمایییەکانی دیاریکەرە ژینگەیییەکان بۆ دروستکردنی پڕۆژەکان و چاودێریکردنی سەلامەتی جێبەجێکردنیان (٣ی ساڵی ٢٠١١)، بەپێی ئەو پێوەر و دیاریکەرانەی کە وەزارەتەکە پشتیان پێ دەبەستێت.
لە کاروباری تەندروستیدا، ئەنجومەنەکە دەنگی دا لەسەر تەرخانکردنی بڕی (٣٠) ملیار دینار بۆ وەزارەتی تەندروستی بە مەبەستی دابینکردنی بودجەی گرێبەستەکانی دەرمان.
هەروەها ڕەزامەندی درا لەسەر ئەوەی وەزارەتی پلان دانان پێکهاتەیەک لە ناو پڕۆژەی دروستکردنی قوتابخانەکان بۆ ئەو گرێبەستانەی کە لەلایەن ئەمینداریەتی گشتیی ئەنجومەنی وەزیرانەوە جێگیرکراون زیاد بکات، و خەرجکردنی شایستە جێگیرەکان لەو بڕە پارە زیادەی پڕۆژەی دروستکردنی (١٠٠٠) قوتابخانە، دوای دەرکردنی ڕێژەی 15% لە بڕی پارەکە، کە لە ئەژمارێکی تایبەتدا لە لای وەزارەتی دارایی دادەنرێت.
وە ئەنجومەنەکە دەنگی دا بە ڕەزامەندی لەسەر دەرکردنی سیستەمی ڕێگریکردن لە پێكدادانی دەریایی، کە لەلایەن ئەنجومەنی دەوڵەتەوە وردبینی بۆ کراوە، استناداً بە حوکمەکانی دەستوور، و یاسای دەستەی باڵای دەریایی عێراق (١٨ی ساڵی ٢٠١٩).