بەغدا – INA – محەمەد تالبی
مزهەر محەمەد ساڵح، ڕاوێژکاری دارایی سەرۆک وەزیران، ئەمڕۆ پێنجشەممە جەختی کردەوە کە تیمی شارەزایانی نێودەوڵەتی ئامانجیان کۆتاییهێنانە بە گۆشەگیریی بانکە عێراقییەکان، هاوکات ئاماژەی بەوەش کرد کە زیادبوونی ژمارەی بانکە پەیامنێرە نێودەوڵەتییەکان نیشانەی سەرکەوتنی چاکسازییەکانە.
ساڵح بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA)ی ڕاگەیاند: "عێراق دەوڵەتێکی ستراتیژییە لە ڕووی جوگرافیاوە، و دەستی کردووە بە وەرچەرخان لە جوگرافیای سیاسییەوە بەرەو جوگرافیای ئابووری کە گرنگی بە بەرهەمهێنان، سەرچاوەکان و پەیوەندییە ئابوورییەکانی نێوان دەوڵەتان دەدات." ڕوونیشیکردەوە کە "ئەم وەرچەرخانە پێویستی بە دەزگایەکی دارایی و بانکیی بەهێز و تۆکمە هەیە، چونکە دابینکردنی دارایی پێش بەرهەمهێنان و هەر چالاکییەکی ئابووری دەکەوێت."
ئاماژەی بەوەش کرد، کە دەزگای بانکی لە عێراق کاریگەر بووە بە پێکهاتە کۆنەکان و بە بارودۆخی سیاسی پێشوو بەسترابووەوە، ئەمەش بووەتە هۆی شێواندنی و مانەوەی بە دوور لە تێکەڵبوونی جیهانی. لایەنێکی دیکەی چاکسازییەکە برتییە لە "وەرچەرخان بەرەو پابەندبوونی دامەزراوەیی و بونیادنانی بانکێک کە بەپێی بنەماکانی حکومڕانی و شەفافیەت کار بکات و خزمەت بە ئابووریی ڕاستەقینە بکات."
ڕاوێژکارەکەی سەرۆک وەزیران ڕوونیکردەوە کە دووبارە داڕشتنەوەی پێکهاتەی کەرتی بانکی، بەهێزکردنی شەفافیەت و ڕێگریکردن لە بەکارهێنانی پارە لە دەرەوەی ئامانجە ئابوورییەکان لەخۆدەگرێت، چونکە ئەوە زیان بە پەیوەندییە ئابوورییە نێودەوڵەتییەکان دەگەیەنێت. جەختیشی کردەوە کە "تێکەڵبوون لەگەڵ سیستەمی دارایی جیهانی پێویستی بە بانکی بەهێز هەیە کە پشتبەستوو بێت بە پێوەرە نێودەوڵەتییەکان لە بەڕێوەبردن و چاودێریدا."
سەبارەت بە کۆمەڵەی کارە داراییەکان (FATF)، ساڵح وتی: "ڕێکخراوێکی نیمچە فەرمییە و بۆ بەرەنگاربوونەوەی سپیکردنەوەی پارە دامەزراوە و پەرەی سەندووە تا بووەتە سەرچاوەیەکی جیهانی بۆ دانانی پێوەرەکانی بەرەنگاربوونەوەی تاوانە داراییەکان. پابەندبوون بەم پێوەرانە ڕێز و متمانەی نێودەوڵەتی بە دەوڵەتان دەبەخشێت."
ئاماژەی بەوەش کرد کە عێراق لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە پەیوەندی بە سیستەمی کارە داراییەکان لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا کردووە، و ئەنجومەنێکی باڵای بۆ بەرەنگاربوونەوەی سپیکردنەوەی پارە و دابینکردنی دارایی تیرۆر بە سەرۆکایەتی بانکی ناوەندی دامەزراندووە. ڕاشیگەیاند کە بەهێزکردنی پابەندبوون بەم پێوەرانە هاوکار دەبێت لە گواستنەوەی عێراق لە (لیستی خۆڵەمێشی)یەوە بۆ (لیستی سپی).
باسی لەوەش کرد کە دووبارە داڕشتنەوەی بانکە ئەهلییەکان، یەکگرتنی هەندێکیان و هەڵوەشاندنەوەی ژمارەیەکی کەمیان لەخۆدەگرێت، لەگەڵ هێنانی هاوبەشی ستراتیژی لە بانکە جیهانییەکان و زیادکردنی سەرمایە و پەیڕەوکردنی سیستەمی وردبینی و ژمێریاری نێودەوڵەتی. ئەمانەش پلەی متمانەی دارایی بەرز دەکەنەوە و بەڕێوەبردنی نەختینە باشتر دەکەن.
ساڵح جەختی کردەوە کە "بوونی شارەزایانی وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا و دامەزراوە نێودەوڵەتییەکان لە چوارچێوەی هاوکاریی تەکنیکیدایە و هیچ لایەنێکی نییە کە دەستوەردان بێت لە سەروەریی نیشتمانی." ئامانجەکە تەنها چاکسازییە لە کەرتی بانکیدا بەپێی پێوەرە جیهانییەکان.
لە کۆتاییدا ئاماژەی بەوە کرد کە عێراق ئێستا کار لەسەر جێبەجێکردنی نەخشەڕێگایەک دەکات بۆ چاکسازی لە کەرتی بانکیدا بە هاوکاری کۆمپانیا جیهانییەکانی وردبینی، و نیشانەکان لە ماوەی ٢٤ مانگی داهاتوودا گۆڕانکارییەکی گەورە لە پێکهاتەی کەرتەکەدا نیشان دەدەن. وتیشی: "ژمارەی بانکەکان کەمدەبێتەوە لە بەرامبەر زیادبوونی سەرمایە، لەگەڵ فراوانبوونی پەیوەندی لەگەڵ بانکە جیهانییەکان و زیادبوونی ژمارەی بانکە پەیامنێرە نێودەوڵەتییەکان، کە ئەمانەش نیشانەی سەرکەوتنی پرۆسەی چاکسازییەکەن."
