نەینەوا - INA - محەمەد حەداد
هاوتەریب لەگەڵ ڕۆژی جیهانیی مۆزەخانەکاندا، هۆڵە مێژووییەکانی پێشوازی لە مۆزەخانەی شارستانیی مووسڵ لە ڕێگەی نوێترین شێوازەکانی چاککردنەوە و نۆژەنکردنەوەوە دەستیان بە گەڕاندنەوەی درەوشاوەیی هونەریی خۆیان کردووە، بەجۆرێک مۆزەخانەکە شاهیدی ئاهەنگێکی فەرمی و ڕۆشنبیریی بەرفراوان بوو کە تێیدا کۆمەڵێکی زۆر لە ڕۆشنبیران، ئەدیبان، هونەرمەندان و خولیایانی شوێنەوار، لە پاڵ ژمارەیەک لە مامۆستایانی زانکۆ و قوتابیانی زانکۆی مووسڵ بەشدارییان تێدا کرد؛ ئەمەش بۆ جەختکردنەوە لە گەڕانەوەی ڕۆح بۆ کەلەپووری شارستانی و ڕۆشنبیریی پارێزگای نەینەوا دوای چەندین ساڵ لەو وێرانکارییەی کە بەر شوێنەوارەکانی کەوتبوو.
بەشداربووانی ئاهەنگەکە جەختیان کردەوە کە کارەکانی دووبارە شیاوکردن و نۆژەنکردنەوە بە پاڵپشتییەکی بەرفراوانی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی و بە بەکارهێنانی تەکنیکی نوێ و بێپێشینە بەردەوامن، ئاماژەیان بەوەش کرد کە ئەم تەلارە کۆڵەکەی سەرەکيی ناسنامەی ڕۆشنبیرییە لە پارێزگاکەدا، و دیارترین هەنگاویشە بۆ دووبارە خستنەگەڕی جووڵەی گەشتیاری لە شارەکەدا.
پشکێنەری شوێنەوار و کەلەپووری نەینەوا، ڕوەید موەفەق لەیلە، لە لێدوانێکدا بۆ ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA) ڕایگەیاند: "ئاهەنگەکە بۆ تیشکخستنە سەر دەستکەوتەکانی کادیرانی دەستەی گشتیی شوێنەوار و کەلەپوور دەستی پێکرد، کە لە مۆزەخانەی شارستانیی مووسڵ و پشکێنەرایەتیی شوێنەواردا ڕەنگدەداتەوە، لە کارەکانی دووبارە چاککردنەوە و نۆژەنکردنەوەی زۆرێک لە شوێنەوارەکان، و چۆنیەتیی بەدیهێنانی بەردەوامی و پاراستنیان".
لەیلە ئاماژەی بەوەشکرد، "هەوڵەکان جەختیشیان کردووەتەوە سەر ئەو شوێنانەی مۆزەخانەیان لە ناوەوە دروست کراوە، لەوانەش هەردوو مزگەوتی نووری و نەبی یونس، لە پاڵ بەکارهێنانی یەکێک لە خانوو کەلەپوورییەکان بۆ ئەوەی ببێتە مۆزەخانەیەک بۆ یادەوەریی مووسڵ؛ بە ئامانجی دەرخستنی ناسنامەی ڕۆشنبیریی شارەکە".
تەکنیکی نوێ بۆ یەکەمجار لە عێراقدا
لای خۆیەوە، ڕاگری کۆلێژی شوێنەوار لە زانکۆی مووسڵ یاسمین عەبدولکەریم، بە (INA)ی ڕاگەیاند، "ڕۆژی جیهانیی مۆزەخانەکان گرنگییەکی گەورەی بۆ سەرجەم شوێنەوارناسان و ڕۆشنبیران هەیە؛ چونکە مۆزەخانە لانکەی مێژووە و شوێنی یەک لەدوای یەک هاتن و پەرەسەندنی شارستانییەتە مرۆییەکانە، نەک تەنها باڵەخانەیەکی نەریتی بێت".
عەبدولکەریم بەردەوام بوو و وتی، "نەریتی گێڕانی ئەم بۆنەیە لەسەر خاکی مۆزەخانەکە خۆی، و بەتایبەتی لە هۆڵی پێشوازیدا کە خاڵی سەرەکیی مۆزەخانەکەیە لە پەنجاکانی سەدەی ڕابردووەوە، بازدانێکی جۆرییە"، ڕوونیشی کردەوە کە "کارە نۆژەنکردنەوەکانی ئێستا شاهیدی بەکارهێنانی تەکنیکی نوێ بوون کە لە مۆزەخانەکانی دیکە لەسەر ئاستی عێراق بەکارنەهێنراون".
ئەوەشی ڕوون کردەوە کە "ئەو پەیامەی ئەمڕۆ ئاڕاستەی جیهان دەکرێت ئەوەیە، سەرەڕای ئەو وێرانکاری و خراپکارییەی کە لە ساڵانی 2014 و 2015دا لەلایەن تاقمە تێرۆریستییەکانەوە بەر شوێنەوارەکانی نەینەوا کەوت، بەڵام دووبارە گەڕایەوە"، ئاماژەی بەوەش کرد کە "چڕکردنەوەی هەوڵە نێودەوڵەتی و ناوخۆییەکان، و ئەو ڕێککەوتنانەی کە وەزیری ڕۆشنبیری، گەشتیاری و شوێنەوار بۆ گەڕاندنەوەی پارچە شوێنەوارە دزراوەکان واژۆی کردن، ڕۆڵێکی گەورەیان هەبوو لە گەڕاندنەوەی زۆرێکیان، و نەینەواش بەشێکی گەورەی لەم بوارەدا بەرکەوت".
پاڵپشتیی حکومی و کردنەوەی چاوەڕوانکراو
لای خۆیەوە، ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای نەینەوا، موهەند نەجم جبوری بە (INA)ی ڕاگەیاند: "مۆزەخانەی مووسڵ کەوتە بەر شاڵاوێکی دڕندانە لەلایەن تاقمەکانی تێرۆریستی داعش کە بە تەواوی وێرانیان کرد، بەڵام بەهۆی کارکردنی بەردەوامی نزیکەی دوو ساڵ لەلایەن فەرمانگەی شوێنەواری عێراقی بە هەماهەنگی لەگەڵ تیمە فەڕەنسی، ئەڵمانی و ئیتالییەکان، کارەکان بەرەو کۆتایی چوون".
جبوری جەختی کردەوە کە "مۆزەخانەکە دەبێتە شاکارێکی شارستانی و ئایکۆنێکی جیهانی دوای کردنەوەی فەرمی کە بڕیارە لە کۆتایی ئەمساڵ یان سەرەتای ساڵی داهاتوودا بێت"، جەختیشی لەوە کردەوە کە "ئەنجومەنی پارێزگا گرنگییەکی گەورە بە پاراستنی ناسنامەی مێژوویی، ئیسلامی و شوێنەواریی شارەکە دەدات لە ڕێگەی لیژنە پسپۆڕەکانەوە، کە لە پێشەنگیاندا لیژنەی گەشتیاری و شوێنەوارە، و پاڵپشتێکی سەرەکیی ئەم هەوڵانەیە".
پەیامی ژیان بە ناسنامەی مووسڵییەوە
لە هەمان چوارچێوەدا، بەڕێوەبەری مۆزەخانەی شارستانی لە مووسڵ، ئەحمەد عامیر موختار، لە لێدوانێکدا بۆ (INA) ئاماژەی بەوە کرد کە "سازکردنی ئەم ئاهەنگە سەرەڕای بەردەوامیی کارەکانی نۆژەنکردنەوەی باڵەخانەکە، بۆ گەیاندنی پەیامێکی گرنگ دێت بە کۆمەڵگەی مووسڵ و جیهان، کە ناوەڕۆکەکەی گەڕاندنەوەی ڕۆحی ژیانە بۆ ئەم تەلارە مەزنە، و ناسنامەی مووسڵیش دەمێنێتەوە و نامرێت".
موختار سوپاسی خۆی بۆ "سەرجەم ئەو هەوڵە کارا و پاڵپشتیکارانەی (ڕێکخراوی ئەلیف، سندوقی شوێنەواری جیهانی، و مۆزەخانەی لۆڤەر) دەربڕی، کە بە چاودێریی ڕاستەوخۆی دەستەی گشتیی شوێنەوار و کەلەپوور و فەرمانگەی مۆزەخانە گشتییەکان بەڕێوەدەچن"، جەختیشی کردەوە کە "ماوەی نزیکی داهاتوو شاهیدی کردنەوەی مۆزەخانەکە و دووبارە خستنەگەڕی جووڵەی گەشتیاری و ڕۆشنبیری دەبێت لە شارەکەدا".
