نەجەفی ئەشرەف – INA - حەیدەر فەرمان

کۆمەڵگەی عێراقی بە هەموو پێکهاتە و نەتەوە جیاوازەکانییەوە، کۆکن لەسەر ئەوەی کە کەسایەتی سەید محەمەد محەمەد سادق سەدر، نموونەی پیاوێکی ئاینی بوو کە لە نێوان هزری چاکسازی و کاری مەیدانیدا کۆی کردبووەوە.

لەم بارەیەوە، سەید کازم حسەینی، مامۆستای حەوزەی زانستی، بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی ڕاگەیاند: "ئەوەی لە کەسایەتی محەمەد محەمەد سادق سەدر دا بەرجەستە بوو، نوێنەرایەتی نموونەیەکی بێهاوتای دڵسۆزی و فیداکاری دەکرد لە گوێڕایەڵی خودادا، چونکە تەمەنی خۆی لە پەرستندا بەسەر برد تا گەیشتە پلە بەرزەکانی کەماڵی مرۆیی."

وتیشی: " شەهید سەید دوای ئەوەی گەیشتە ئەم پێگەیە، گەڕایەوە ناو کۆمەڵگەیەک کە ساڵانی سەرکوتکردن و ستەم دایڕزاندبوو، و ڕژێمی لەناوچووش لە جەوهەری ئایین دووری خستبووەوە. ئەویش لە ڕێگەی سادەیی و پەرستنە پاکەکەیەوە، پەیوەندی خەڵکی لەگەڵ خودا نوێ کردەوە و دووپاتی کردەوە کە وشەی ڕاستگۆ کاتێک لە دڵەوە دەردەچێت، دەگاتە دڵەکان، ڕێک وەک حاڵەتی پێغەمبەران و ئەولیاکان."

ئاماژەی بەوەشدا: "سەید سەدر بەربەستی ئەو ترسەی شکاند کە ڕژێمی لەناوچوو سەپاندبووی، خەڵکیش بوێرییان بۆ گەڕایەوە لە ئەنجامدانی دروشمە ئایینییەکانیاندا، لە نوێژ و زیارەت و ڕاگەیاندنی وەلائیان، بەبێ گوێدانە هەڕەشەکان." باسی لەوەش کرد کە "کەسایەتی ئەو هێمایەک بوو بۆ ئازایەتی و خۆڕاگری، و سەرچاوەی دڵنیایی بوو بۆ کۆمەڵگە."

حوسەینی جەختیکردەوە: "بیرهێنانەوەی ئەم کەسایەتییە لە ئێستادا تەنها پەیوەست نییە بە ڕەهەندی مێژووییەوە، بەڵکو نوێکردنەوەی ئەو بەهایانەیە کە بەرجەستەی کردبوون، لە سەروو هەمووشیانەوە دڵسۆزی، ئازایەتی و پەیوەستبوون بە خودا."

لەلایەکی دیکەوە، هاشم سەیاب توێژەر و ئەکادیمی لە بەشی مێژووی زانکۆی کووفە، بە ئاژانسی (INA)ی ڕاگەیاند: "سەید محەمەد محەمەد سادق سەدر وەرچەرخانێکی یەکلاکەرەوەیە لە مێژووی هاوچەرخی عێراقدا، هەروەها وەرچەرخانێکی گرنگ بوو لە کاروانی حەوزەی زانستیدا، لە ڕێگەی کۆکردنەوەی قووڵایی زانستی و تێڕوانینە نوێگەرییەکان."

وتیشی: "سەید سەدر کارەکتەرێکی دەوڵەمەند بوو لە بواری نووسین و توێژینەوەدا، لەوانە 'مۆسوعەی ئیمام مەهدی'، هاوکات چەمکی نوێی وەک 'فیقهی ئەخلاق' و 'ما وراء الفقه'ی خستەڕوو، جگە لە توێژینەوە بێپێشینەکانی وەک 'فیقهی بۆشایی ئاسمان'، کە ڕەنگدانەوەی کرانەوەی زانستی و دیدێکی پێشکەوتوو بوو لە ناوەندی حەوزەدا."

ڕوونیشیکردەوە: کە "لەسەر ئاستی کۆمەڵایەتی و ئایینی، شەهید نوێژی هەینی بە شێوەیەکی ئاشکرا و ڕێکخراو زیندوو کردەوە دوای ماوەیەک لە ڕاگرتنی، تا ببێتە سەکۆیەکی هۆشیاری و کۆمەڵایەتی کاریگەر کە پەیوەندی کۆمەڵگە، بەتایبەت گەنجان، بە حەوزە و فێرکارییەکانی ئایینەوە بەهێز کرد."

ئاماژەی بەوەشدا: "مەرجەعیەتەکەی بە هەڵوێستی سیاسی ئۆپۆزسیۆن دژی ڕژێمی بەعس جیادەکرایەوە، جگە لە ئامادەیی لە پرسە هەرێمی و نێودەوڵەتییەکاندا، ئەمەش ڕۆڵێکی سیاسی ڕوونی لە چوارچێوەیەکی ئایینیدا نیشان دەدا."

لە کۆتاییدا وتی: "سەید سەدر داوای بەهێزکردنی یەکڕیزی ئیسلامی و دوورکەوتنەوە لە پەرتەوازەیی دەکرد، لە ڕێگەی دەسپێشخەرییە هێماییەکانەوە، کە دیارترینیان بانگەواز بوو بۆ زیندووکردنەوەی زیارەتی پێغەمبەر محەمەد (د.خ) لە ڕێگەی ڕووکردنە نەجەفی ئەشرەف و سەرەخۆشی کردن لە مەرقەدی ئیمام عەلی (س)، لە هەوڵێکدا بۆ چەسپاندنی ناسنامەیەکی کۆکەرەوە بۆ موسڵمانان."