🏠 سەرەکی ڕێبەری خزمەتگوزارییەکانهەڵبژاردنتەکنەلۆژیا و زانستبازاڕ
🏠

مەشهەدانی: ١٠٠ تریلیۆن دینار پێشینە هەیە کە یەکلا نەکراونەتەوە و هەزاران دۆسیەش ڕەوانەی دەستەی دەسپاکی و دادگا کراون

ئاژانسی هەواڵی عێراقی 2026/07/24 04:53

بەغدا - INA

سەرۆکی دیوانی چاودێریی دارایی فیدراڵی، عەممار سوبحی ئەلمەشهەدانی، ئەمڕۆ پێنجشەممە، ئاشکرای کرد کە ١٠٠ تریلیۆن دینار پێشینە هەیە کە تا ئێستا یەکلا نەکراونەتەوە، جگە لە نزیکەی ٢٤ تریلیۆن دینار کە پشکی گەنجینەیە لە شایستەی کۆمپانیاکان کە نەدراون، هاوکات ئاماژەی بەوەش کرد کە هەزاران دۆسیە ڕەوانەی دەستەی دەسپاکی و دادوەری کراون.

مەشهەدانی لە بەرنامەی "حوار اليوم" کە ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA) بەدواداچوونی بۆ کردووە، ڕایگەیاند: "ڕاپۆرتی ساڵانەی دیوان بۆ ساڵی ٢٠٢٥ سەرنجی دارایی و چاودێریی بەپێزی لەخۆگرتبوو"، ئاماژەی بەوەش کرد کە "ڕاپۆرتەکە پوختەی زیاتر لە ٧,٩٥٠ ڕاپۆرتی چاودێرییە کە لە ٧٠ هەزار پەڕە و سەدان هەزار سەرنج کەمتر نییە، بەپێی یاساش لە ماوەیەکدا کە لە ١٢٠ ڕۆژ تێنەپەڕێت ڕەوانەی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران دەکرێت."

وتیشی: "ڕاپۆرتەکە ئاشکرای کردووە کە نزیکەی ١٠٠ تریلیۆن دینار پێشینە هەیە کە یەکلا نەکراونەتەوە، کە ئەمە بڕێکی کەڵەکەبووە و دەگەڕێتەوە بۆ ماوەی نێوان ساڵی ٢٠٠٤ تا ئێستا، جگە لە نزیکەی ٢٤ تریلیۆن دینار کە پشکی گەنجینەیە لە شایستەی کۆمپانیا نەدراوەکان، بەپێزی لەوەش، بڕی نزیکەی ٤ تریلیۆن دیناری بڕیاری (تضمين) هەیە کە تا ئێستا کۆنەکراوەتەوە."

سەرۆکی دیوان ئاماژەی بەوەش دا کە "یەکێک لە گردبەستەکانی بەگەڕخستنی وێستگەکانی وەزارەتی کارەبا نزیکەی دوو تریلیۆن دیناری لەسەر دەوڵەت کەوتووە"، ڕوونیشی کردەوە کە "دانیشتنی ئەنجومەنی نوێنەران کە بۆ تایبەت کرابوو بە تاوتوێکردنی ڕاپۆرتی ساڵانەی دیوان، لە ساڵی ٢٠٠٣وە یەکەم دانیشتنی لەم شێوەیەیە."

ئەوەشی خستەڕوو کە "دیوان چاودێریی نزیکەی ٤,٥٠٠ دامەزراوە لە ١٥ پارێزگادا دەکات و نزیکەی ٣,٦٠٠ فەرمانبەری هەیە، کە کارمەندانی بواری چاودێری بەشدارن بە نزیکەی ٦٠٪یان"، هێمای بۆ ئەوەش کرد کە کەموکوڕی لە کادرە پسپۆڕەکانی چاودێریی داراییدا هەیە.

مەشهەدانی ڕوونی کردەوە کە "دیوان سەرنجەکانی ئاڕاستەی ئەو دامەزراوانە دەکات کە سەرپێچیی ڕێکخستنیان تۆمار کردووە، هەروەها هەزاران ڕاپۆرتیشی ڕەوانەی دەستەی دەسپاکی و دادگا تایبەتمەندەکان کردووە"، جەختیشی کردەوە کە "سەرجەم حاڵەتەکانی گەندەڵی کە لەلایەن دیوانەوە دەستنیشان دەکرێن ڕەوانەی لایەنە دادوەرییە تایبەتمەندەکان دەکرێن، و گەلێک لە تۆمەتبارانی دۆسیەکانی گەندەڵی بەپێی ڕاپۆرتەکانی دیوان دەستگیرکراون"، جەختیشی لەوە کردەوە کە دیوان ڕێگە بە هیچ پەستانێک نادات کاربکاتە سەر کارەکەی، و یاسا مەرجی داناوە کە سەرۆکی دیوان سەربە هیچ لایەنێکی سیاسی نەبێت.

ئاماژەی بەوەش دا: "کۆمپانیای پاڵاوگەکانی باکوور زانیاری و گردبەستەکانی تایبەت بە ساڵی ٢٠٢٥ی پێشکەش نەکردووە، لە کاتێکدا هێشتا هەندێک لە دامەزراوەکانی دەوڵەت دواکەوتوون لە پێشکەشکردنی زانیارییە داراییەکانیان"، ئاماژەی بەوەش کرد کە "سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران سەرجەم دامەزراوەکانی دەوڵەتی پابەند کردووە بە پێشکەشکردنی زانیارییە داراییەکانیان، و دیوان لە ساڵی ڕابردوودا مەشقی بە نزیکەی ١٠ هەزار فەرمانبەر کردووە لەسەر ئامادەکردنی ئەژمارە کۆتاییەکان."

جەختیشی کردەوە کە "دیوان ڕاپۆرت دەردەکات کە جومگە جیاوازەکانی دەوڵەت دەگرێتەوە، و ڕاپۆرتە کەمگەلەکان ڕەوانەی دادگا دەکرێن"، ڕوونیشی کردەوە کە "ڕاپۆرتی ساڵانە دەست بۆ دۆسیانەش دەبات کە پەیوەستن بە ژیانی هاووڵاتیانەوە، لەوانە ژینگەپیسی، قوتابخانەی کۆنتێنەری ، و بەبیابانبوون."

سەرۆکی دیوان ئاماژه‌ی بۆ ئەوەش کرد کە "نزیکەی ٥٠٪ی ناوەڕۆکی ڕاپۆرتەکە دەکرێت ببنە بڕیار و یاسادانان"، دیاریکرد کە "عێراق خاوەنی نزیکەی ٢٥ هەزار بڕیار و یاسایە، کە هەندێکیان کۆنن و لەگەڵ واقیعی ئێستادا ناگونجێن، کە ئەمەش پێویستی بە پێداچوونەوە و هەموارکردنەوە هەیە، جگە لە بوونی سەرنجی تایبەت بە ئیمتیازاتی بەرپرسان، لەوانە ژمارەی ئۆتۆمبێل و بڕی سووتەمەنی، کە جەختی کردەوە پێچەوانەی یاسای هەڵوەشاندنەوەی ئیمتیازاتی بەرپرسانە."

لە درێژەی قسه‌كانی وتیشی: "لە یەکێک لە پارێزگاکان ڕێژەی بەدواداچوونی باج گەیشتووەتە ١٪"، جەختیشی کردەوە کە "دەستدرێژی کراوەتە سەر زیاتر لە ٢٠ هەزار موڵکی دەوڵەت و ٤٠ هەزار موڵکیش سوودیان لێ وەرنەگیراوە."

ئاماژەی بەوەش کرد کە "عێراق خاوەنی سەدان موڵکە لە دەرەوەی وڵات کە سوودیان لێ وەرنەگیراوە"، ڕوونیشی کردەوە کە "ئەو ڕاپۆرتانەی ڕادەستی ئەنجومەنی نوێنەران کراون لە ماوەی سێ ساڵی ڕابردوودا زیاتر لە ٤ هەزار ڕاپۆرت بوون."

بۆ خوێندنەوەی تەواوی هەواڵەکە (ئاژانسی هەواڵی عێراقی)