بەغدا - INA
ئاژانسی هەواڵی عێراقی(INA) ، وردەکاریی دیارترین سەرپێچییەکان، لەوانەش دۆسیەکانی گەندەڵی دارایی و ئیداری، بەهەدەردانی دارایی و هەڵە ژمێریارییە دەستنیشانکراوەکان لە دەزگاکانی دەوڵەتدا، بەپێی ئەوەی لە ڕاپۆرتی ساڵانەی دەرچوو لە دیوانی چاودێریی دارایی بۆ ساڵی ٢٠٢٥دا هاتووە، ڕاستکردەوە.
دەستنیشانکردن و ئەنجامە چاودێرییەکان چەندین کەرت و دامەزراوەی گرتەوە، کە وردەکارییەکەی بەم شێوەیەی خوارەوە هاتوو:
کەرتی نەوت و وزە:
· کۆمپانیای نەوتی زیقار (گرێبهسی پڕۆژەی لێدانی ئاو لە کێڵگەی ناسریە): تۆمارکردنی پڕۆژەیەک و ئەژمارکردنی بڕی (٣,٥٠٠) ملیۆن دۆلار وەک تێچووی خەمڵێنراو بەبێ داواکاری بۆ تیمەکانی تێچوو یان خوێندنەوەی نرخەکانی بازاڕ، لەگەڵ وەرنەگرتنی باج و سزایی دواکەوتن، کە تێچووی ئاسایی/تەرخانکراو یەکسانە بە (٣.٥ ملیۆن دۆلار).
· کۆمپانیای نەوتی بەسڕە / کۆمپانیای (TPIC)ی تورکی (لێدانی بیری R-636): لێدانی بیر لە ناوچەی تێربوون بە ئاو و دابەزینی ئاستی لێژبوونەوەی، و کێشانی تێچووی لێدانی زیادە بەبێ قازانج، و خەرجکردنی شایستەکان سەرڕای نەبوونی تەوژمی بیرەکە؛ تێچووی لێدانی زیادە ٦٧,٢٤٩ ملیۆن دۆلار (یەکسانە بە ٧٩,٤٨٨ ملیار دینار)ی تۆمار کردووە، لە کاتێکدا بڕی شایستە خەرجکراوەکان بۆ بیرەکە بەبێ ڕەوتکردنی گەیشتۆتە ٦,٣٨٩ ملیۆن دۆلار (یەکسانە بە ٧,٥٥١,٧٩٨ ملیار دینار).
· دەستەی بەگەڕخستنی کێڵگەی زوبێر / کۆمپانیای نەوتی بەسڕە (دابینکردنی پێداویستییەکانی سەلامەتی): دابینکردنی دەمامک، دەستکێش و دەرمانی پاککەرەوە بە نرخی دووقات لە چوارچێوەی گرێبهسی خۆراکدا، کە قەبارەی بەهەدەردانی ئاشکرا لە سامانی گشتیدا ١,٨٩٥ ملیۆن دۆلاری تۆمار کردووە (بەجۆرێک ٢,١ logic ملیۆن دۆلار خەرج کراوە لە کاتێکدا پێویست بوو ٢٨١ هزار دۆلار خەرج بكرێت).
· کۆمپانیای گشتیی گواستنەوەی وزەی کارەبا / ناوچەی باشوور (هێڵی ١٣٢ ك.ڤ): دواکەوتن لە جێبەجێکردنی گرێبهستهكه بۆ ماوەی (٨٢٨) ڕۆژ و وەرگرتنی ماددەکان لە کۆگادا بەرلە گەیشتنی لیستە بازرگانییەکان، بە تێچووی گرێبهسی بە بڕی ٥,٢٩٠ ملیار دینار.
· کۆمپانیای نەوتی زیقار / کۆمپانیای یوم ئەلفەتح (نەخۆشخانەی خزر): ڕادەستکردنی گرێبهستهكه بۆ کۆمپانیایەک کە پێشتر لە ڕووی تەکنیکییەوە ئۆفەرەکەی ڕەتکرابووەوە، و نوێژنەکردنەوەی نامەی دەستەبەریی ئەنجامدانی باش بە تێچووی گرێبهسی بە بڕی ٤,٣٢٠,٠٠٠ ملیار دینار.
· کۆمپانیای پڕۆژە نەوتییەکان (کۆگای نەوتی فاو): دواکەوتن لە کردنەوەی بەڵگەنامەیییەکان، و وەرگرتنی ماددەکان بەبێ کردنەوەی سندوقەکان بۆ هاوتاکردنیان، و هەڵگرتنی تێچووی پاشکۆی گرێبهستهكان لە ئەنجامی نەخوێندنەوەی شوێنەکەدا؛ کە ئەمەی خوارەوەی لێکەوتەوە: پاشکۆی عەقدێک بە بەهای ٣,٦٦٥,٣٦٠ ملیۆن یۆرۆ، و پاشکۆی گرێبهستهكی تر بە بەهای ١,٨٨٧,٠٤٠ ملیۆن یۆرۆ، تا کۆی گشتیی پاشکۆی کارەکانی بەرزکردنەوە بگاتە ٥,٥٥٢,٤٠٠ ملیۆن یۆرۆ.
· وەزارەتی کارەبا / وەزارەتی دارایی (ئاڵوگۆڕی بەرهەمە نەوتییەکان لەگەڵ لایەنی ئێرانی): بوونی هەڵە و جیاوازی لە لیستە بازرگانییە تۆمارکراوەکاندا و بارەکان لە دەرەوەی بڕیاری ئاڵوگۆڕدا، کە جیاوازییە داراییەکان لەخۆدەگرێت: جیاوازی لە یەکلاکردنەوەی جێگیرکارییە وردبینی کراوەکان بە بڕی ٩,٦٦١,٥٤٢,٢٤١ ملیار دینار، و بارگەگەلێک کە ڕێکاری جێگیرکارییان بەرامبەر نەگیراوەتە بەر بە بەهای ١٠٦,٤٢٠,٠٧٧.٤٠ ملیۆن دۆلار (یەکسانە بە ١٣٨,٣٤٦,١٠٠,٦٢٠ ملیار دینار)، جگە لە باری بە هەڵە داخڵکراو لە ناو ئاڵوگۆڕدا بە بەهای ١٢,٢٣٥,٩٦٥.٣٧ ملیۆن دۆلار.
باج:
· لقی بەسڕە (نەخۆشخانەی ئیبن بیبتاڕی تایبەت): بوونی جیاوازی لە نێوان تێنووسهكانی داهات و خەمڵاندنەکان و شێوەییبوونی کاری لیژنەکانی ڕووپێوی باج و ناڕوونیی داتا داراییەکان؛ قەبارەی جیاوازییە چەواشەکارەکان/وەرنەگیراوەکان گەیشتۆتە ٣,٩٠٥,٧٧١ ملیار دینار (کە جیاوازیی داتا داراییەکان بلۆک کراوە بە ٣,٨٦٠,٥٧١ ملیار دینار).
· بەشی باجدەرە گەورەکان (کۆمپانیا نەوتییە بیانییەکان و گەڕەکانی مۆڵەتدان): نەخەمڵاندنی باج بە ڕێژەی (٣٥٪) لە قازانج، و وەرنەگرتنی باجی فرۆشتنی پشکی کۆمپانیای شێڵ بۆ کۆمپانیای ئیتۆچۆ؛ جیاوازییە باجییەکان لە نێوان وەزارەتی نەوت و بڕی دراو گەیشتۆتە ٣٨٨,٧٢١,٩٢٩,٢٦٠ ملیار دینار (بۆ ساڵانی ٢٠١٨-٢٠٢٣)، لە کاتێکدا باجی وەرنەگیراو لە سەودای فرۆشتنی کۆمپانیای شێڵ گەیشتۆتە ٢٣١ ملیار دینار.
· لقی بەسڕە (وێستگەکانی بەنزینخانەی تایبەت): بوونی (٥٩) وێستگەی تۆمارنەکراو لە ڕووی باجەوە و بەخشینی ئەستۆپاکی بە خاوەنەکانیان بەبێ ئەژمارکردنی باج، کە داهات بە بڕی ٥٠,٠٩٨ ملیار دینار هاتۆتە ئاراوە کە باجی لەسەر نەدراوە.
کەرتی خزمەتگوزاری، شارەوانییەکان و پەروەردە:
· بەڕێوەبەرایەتی شارەوانی بەسڕە / قەزای زوبێر (پڕۆژەی زبڵخانەی تەندروستی): تەواونەکردنی ڕووپۆشکردنی پەرژینی خانەکە بە نایلۆن، و دانەنانی پەمپە نقومبووەکان بۆ کۆکردنەوەی ئاوی زبڵ؛ تێچووی گرێبهستهكه ٣,٣٩٥ ملیار دینار بووە، و بەهای پەمپە دانەنراوەکان ٨,٧٠٠ ملیۆن دینار بووە.
· پارێزگای زیقار / پەروەردەی زیقار (پڕۆژەکانی بینای قوتابخانەکان و کۆگا دواکەوتووەکان):
o پڕۆژەی کۆگاکانی جەمەلۆن: گرێبهستهكه ١,٢٦١,٣١٩ ملیار دینار بووە (وەستاوە و بەبێ ڕێکاری یاسایی).
o قوتابخانەی شەترە (٢٤ پۆلی): گرێبهستهكه ١,٧٩٧,٩٨٧ ملیار دینار بووە (٢,١٦٣ ڕۆژ وەستاوە، و سڕینەوە و دروستکردنی بڕگەکان بە ٦٥,٤١٠ ملیۆن دینار).
o قوتابخانەکانی ناحیەی ئور: گرێبهستهكه ٤,٦٥٩,٥٦٧ ملیار دینار بووە (سڕینەوە و دروستکردن بە ٧٧,٦٣٠ ملیۆن دینار، و خەرجکردنی بڕگەی پەرژین کە جێبەجێ نەکراوە بە بەهای ٥٢٢,٠٠٠ ملیۆن دینار).
· وەزارەتی پەروەردە / کۆمپانیای ئەلنەهرێنی گشتی (دابینکردنی قەنەفەکان): گرێبەستکردن بە ڕاسپاردنی ڕاستەوخۆ و بەزاندنی سەقفەکان و دەستپێوەنەگرتنی خەرجییەکان بۆ کڕینی قەنەفەی زۆرتر لە پێداویستی، بە کۆی گشتیی بڕی ٢٧,٨٦١,٦٠٠ ملیار دینار.
· بەڕێوەبەرایەتی گشتیی ئاوەڕۆکان (پڕۆژەی ئاوەڕۆی ناسریە): بوونی نەگونجان و زیاتربوون لە ئەژمارکردنی فەرمانەکانی گۆڕین؛ هەڵەی زۆربوون بە بڕی ٢,٨٠ logic,٢١٢ ملیار دینار دەرکەوتووە.
ئیدارەی دارایی و پارێزگاکان:
· پارێزگای مەسەنا (بەزاندنی تەرخانکراوە داراییەکان): گواستنەوەی بڕی سپاردە دەستاودەستکراوەکان و زیادکردنی بۆ پڕۆژەکانی تر بەبێ ڕەزامەندیی وەزارەتی پلان دانان، بە بڕی بەزێندراو لە گواستنەوەکاندا بە ٤٠,٤٥٥ ملیار دینار.
سەرپێچییەکانی ژمێرەی کۆتاییی دەوڵەت:
· بودجەی ٢٠١٧ (بودجەی بەگەڕخستن): بڕی بەزاندن لە خەرجکردندا لەسەر بەشە پەسەندکراوەکان گەیشتۆتە ٢,٢٤٦,٨٠٧ تریلیۆن دینار، و لەسەر ئاستی وەرزەکان ٢,٥٢٤,٩٧٧ تریلیۆن دینار.
· بودجەی ٢٠١٧ (بودجەی وەبەرهێنان): بەزاندن لە خەرجکردندا لەسەر پڕۆژەکان گەیشتۆتە ٥,٣٨٣,٥٢١ تریلیۆن دینار، و لەسەر ئاستی بەشەکان ٣,٣٩٤,٩٠٧ تریلیۆن دینار.
· بودجەی ٢٠١٧ (خەرجکردن بەبێ تەرخانکراوی دارایی): ئەنجامدانی خەرجیی دارایی لەسەر پڕۆژەکانی وەبەرهێنان بەبێ بوونی هیچ تەرخانکراوێک لە بودجەدا بە بڕی (١٨٦.٢٤ ملیار دینار).
· بودجەی ٢٠١٩ (قەرزی دەرەکی): باڵانس لە لای دەیانی گشتیدا گەیشتۆتە ١٦,٤٨٤ ملیار دۆلار (١٩,٤٨٤,٠٨٨ تریلیۆن دینار)، لە کاتێکدا دیاربوو لە ژمێرەی کۆتاییدا ١١,١٩٠,٥٦٢ تریلیۆن دینار بووە، بە جیاوازیی نەگونجانێک بە بڕی ٨,٢٩٣,٥٢٦ تریلیۆن دینار.
لێرەوە دەتوانیت بۆ ئاگاداربوون لە باقی بڕگەکانی ڕاپۆرتەکە بەستەری خوارەوە بکەیتەوە:
https://fbsa.gov.iq/?article=1235