بەغدا - INA
ئەمڕۆ شەممە هاوپەیمانی ئاوەدانكردنەوە و گەشەپێدان ڕوونكردنەوەیەكی سەبارەت بەو ئیدیعایانە بڵاوكردەوە كە محەمەد شیاع سودانی سەرۆك وەزیرانی پێشوو كەقەرزی بە وڵاتانی ئەفریقا داوە، دوورە لەڕاستی.
لە بەیاننامەیەكدا كە بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA) گەیشتووە و هاوپەیمانییەتییەكە دەیەوێت ڕاستییەكان بۆ ڕای گشتی ڕوون بكاتەوە سەبارەت بەو لێدوانانەی پەرلەمانتار محەمەد شمری سەبارەت بە ئیدیعاكانی سەبارەت بە پێدانی قەرزی حكومەتی محەمەد شیاع سودانی بە وڵاتانی ئەفریقا، هاوپەیمانییەكە جەختی لەوە كردەوە كە ئەم لێدوانانە نادروست و چەواشەكارانەن، و هەوڵێك پێكدەهێنن بۆ بەلاڕێدابردنی ڕای گشتی و بەشداریكردن لە تیرۆركردنی كارەكتەری سیاسی.
لە بەیاننامەكەدا هاتووە : ئەو قەرزانەی كە باسی لێوە دەكرێت ئەم دواییانە نین و لە سەردەمی حكومەتی سودانیدا نەدراون، بەڵكو مێژووەكەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی حەفتاكان و هەشتاكان، كاتێك ڕژێمی پێشوو ناردنی نەوت و قەرزی بۆ ژمارەیەك وڵاتی عەرەبی و ئەفریقا و ئاسیا بۆ مەبەستی سیاسی دابین دەكرد، ئەم قەرزانە لەگەڵ سەرهەڵدانی شەڕە بێماناكانی لە سەرەتای هەشتاكانی سەدەی ڕابردوودا زیادیان كرد.
دووپاتیشی كردەوە : ئەو قەرزانەی كە بە عێراق دەدرێن بە قەرزی سەروەری دادەنرێت و لەلایەن وەزارەتی داراییەوە چاودێری دەكرێت، كە لەلایەن سندوقی عێراقی بۆ گەشەپێدانی دەرەوە نوێنەرایەتی دەكرێت، بەپێی گرێبەستە واژۆكراوەكان و یاسا نیشتمانی و نێودەوڵەتییە پەیوەندیدارەكان.
ئاماژەی بەوەشكرد : عێراق لە 19ی كانوونی دووەمی 1979 و 9ی شوباتی 1980 دوو قەرزی لەگەڵ تانزانیا واژۆكرد، كە كۆی گشتییان نزیكەی 187 ملیۆن دۆلار بوو، هەروەها قەرزێك لە 7ی ئازاری 1981 لەگەڵ ئۆگاندا واژۆكرا، بە نزیكەی 15 ملیۆن دۆلار، و قەرزێكی دیكە لەگەڵ كۆماری ئەفریقای ناوەڕاست لە 19ی تشرینی دووەمی 1984، بە نزیكەی 7 ملیۆن دۆلار، ئەم ژمارانە نوێ دەكرێنەوە تا كۆتایی ساڵی 2024 و ساڵانە بە پشتبەستن بە سەرەكی قەرزەكە، سوود، تێچووی كارگێڕی و سزای دواكەوتنی پارەدان پێداچوونەوەیان بۆ دەكرێت.
هاوپەیمانی ئاوەدانكردنەوە و گەشەپێدان ڕوونیشیكردەوە : ئەم قەرزانە لەلایەن لیژنەیەكی تایبەتمەندەوە چاودێری دەكرێن كە لە دەزگا پەیوەندیدارەكانی حكومەت پێكدێت، كە بەرپرسیارە لە دانوستاندن بۆ یەكلاكردنەوەیان، دواتر هەر داواكارییەكی یەكلاكردنەوەیان دەخرێتە بەردەم ئەنجومەنی وەزیران بۆ ڕەزامەندی پێویست، دووپاتیشی كردەوە كە كابینەی حكومەت، بەدرێژایی ماوەی حكومەتی سودان، هیچ ڕەزامەندییەكی بۆ كەمكردنەوە یان یەكلاكردنەوەی هیچ قەرزێكی سەروەری دەرنەكرد، بەپێچەوانەوە، وەزارەتی دارایی و سندوقی عێراقی بۆ گەشەپێدانی دەرەكی، و لیژنەی پەیوەندیدار ڕاسپارد بۆ ئەوەی بەگوێرەی چوارچێوە یاساییە دامەزراوەكان بەدواداچوون بۆ كۆكردنەوەی ئەو قەرزانە بكەن.
ئاماژەی بەوەشكرد : دەركردنی ئەو جۆرە لێدوانانە بەبێ ڕاوێژكردن بە سەرچاوە فەرمییەكان بەشێكە لە هەڵمەتێكی سیستماتیكی بۆ شێواندنی ڕاستییەكان و تێكدانی بڕیارەكانی حكومەتی ئاوەدانكردنەوە و گەشەپێدان، كە كاریگەرییە ئەرێنییەكانی هاوڵاتیان لە ژیانی ڕۆژانەیاندا هەستیان پێكردووە.
هاوپەیمانییەكە متمانەی خۆی بە هۆشیاریی ڕای گشتی عێراق و توانای جیاكردنەوەی ڕاستییەكان و پروپاگندەی سیاسی دەربڕی، پابەندبوونی خۆی بە شەفافیەت و بەرگریكردن لە بەرژەوەندییەكانی عێراق و بەدواداچوون بۆ مافە داراییەكانی بەپێی یاسا دووپاتكردەوە.
ئاماژەی بەوەشكردووە : ئێمە مافی یاساییمان هەیە ڕێوشوێنی پێویست بەرامبەر هەر كەسێك بگرینەبەر كە بیروڕای گشتی بەلاڕێدا ببات یان زانیاری نادروست بەرەوپێش دەبات بە ئامانجی شێواندنی ڕاستییەكان و ناوزڕاندنی دامەزراوەكانی دەوڵەت و هێماكانیان.