بەغداد – INA – نەسار حاج
مەزهەر محەمەد ساڵح، ڕاوێژکاری سەرۆک وەزیران، ئەمڕۆ سێشەممە جەختی کردەوە کە دواکەوتنی پەسندکردنی بودجە کاریگەری لەسەر خەرجکردنی مووچەی فەرمانبەران و خانەنشینان نابێت، لە هەمان کاتدا پێشبینی کرد کە بودجەی چاوەڕوانکراو سەرنج بخاتە سەر 10 هۆکاری سەرەکی و گرنگ.
ساڵح بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA)ی ڕاگەیاند: "پەسندنەکردنی بودجە نابێتە هۆی ڕاگرتنی خەرجکردنی مووچەی فەرمانبەران، خانەنشینان، یان سودمەندبووانی چاودێری کۆمەڵایەتی"، ئاماژەی بەوەش کرد کە "ئەم مووچانە لە خەرجییە بنەڕەتییەکانن کە دەوڵەت پابەندە بە دابینکردنیان بەپێی چوارچێوە یاسایی و داراییە کارپێکراوەکان".
ڕۆشنکردەوە کە "سیاسەتی دارایی هێشتا بەپێی حوکمەکانی یاسای کارگێڕی دارایی فیدراڵی ژمارە (6)ی ساڵی 2019ی هەموارکراو بەڕێوەدەچێت، بەتایبەتی ماددەی (13)ی کە میکانیزمەکانی خەرجی گشتی ڕێکدەخات لە حاڵەتی دواکەوتنی پەسندکردنی یاسای بودجەی گشتی فیدراڵی"، ئاماژەی بەوەش دا کە "ئەم چوارچێوە یاساییە ڕێگەی داوە بە بەردەوامبوونی کارەکانی دامەزراوەکانی دەوڵەت، ئەمەش لە ڕێگەی پێدانی دەسەڵات بە وەزیری دارایی بۆ سەرپشککردنی وەزارەتەکان و ئەو لایەنانەی کە بە وەزارەتەوە بەستراو نین، بە خەرجکردنی ڕێژەی ($1/12$)ی مانگانە لە کۆی خەرجییە کارگێڕییە ڕاستەقینەکانی ساڵی دارایی پێشوو، دوای لادانی خەرجییە نادوبارەبووەکان، ئەوەش تا کاتی پەسندکردنی بودجە".
ئاماژهی بۆ ئهوهیش كرد، "بەپێی ئەم میکانیزمە، دەوڵەت بەردەوام بووە لە دابینکردنی دارایی بۆ پابەندبوونە بنەڕەتییەکان، کە لە پێشەنگیاندا مووچە، کرێ، دەرماڵەی خانەنشینی، و هاوکارییەکانی پاراستن و چاودێری کۆمەڵایەتین، سەرەڕای خەرجییە کارگێڕییە پێویستەکانی پەیوەست بە بەردەوامبوونی پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییە گشتییەکان"، ئاماژەی بەوەش دا کە "هەمان ماددە ڕێگەی داوە بە بەردەوامبوونی دابینکردنی دارایی بۆ پڕۆژە وەبەرهێنانە بەردەوامەکان پشتبەست بە ڕێژەی ڕاستەقینەی جێبەجێکردن یان دابینکردنی تەواوکراو، بە مەرجێک نەختینەی دارایی پێویست بەردەست بێت و تەرخانکردنی پێشبینیکراو بۆیان لەنێو پڕۆژە یاسای بودجەی داهاتوودا هەبێت".
ئەوەشی خستەڕوو کە "پەسندنەکردنی بودجە ڕەنگە ڕەنگدانەوەی لەسەر لایەنی وەبەرهێنان هەبێت، چونکە هەندێک لە پڕۆژە نوێیەکان یان ئەو پڕۆژە پەککەوتووانەی کە پێویستیان بە تەرخانکردنی دارایی زیاترە، ڕەنگە ڕووبەڕووی دواکەوتن یان سستبوون ببنەوە لە جێبەجێکردندا، لە کاتێکدا پڕۆژە بەردەوامەکان بەپێی ئەو دارایی یان پابەندبوونە گرێبەستییە پێشووانەی کە بۆیان بەردەستە، بەردەوام دەبن"، ئاماژەی بەوەش دا کە "دارایی عێراق لە ماوەی ساڵی 2026دا ڕووبەڕووی تەحەدای ناوازە دەبێتەوە کە سەرچاوەیان لە پێشهاتە جیۆپۆلەتیکی و هەرێمییەکان و ئەو پشێوییانەوە گرتووە کە لێیان کەوتووەتەوە لە بازاڕەکانی وزەی جیهانی و زنجیرەکانی دابینکردن و بازرگانی نێودەوڵەتیدا، ئەمەش بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ ڕەنگدانەوەی هەبووە لەسەر داهاتە نەوتییەکان کە سەرچاوەی سەرەکی داهاتی گشتین، و گوشارێکی ڕو لە گەشەی دروستکردووە لەسەر پێگەی دارایی حکومەت و توانای لەسەر دابینکردنی دارایی بۆ هەردوو خەرجی کارگێڕی و وەبەرهێنان".
هەروەها وتیشی: "لەژێر ڕۆشنایی ئەم گۆڕانکارییانەدا، حکومەت و وەزارەتی دارایی بەرەو ئامادەکردنی پڕۆژە یاسای بودجەی گشتی فیدراڵی بۆ ساڵی 2027 هەنگاو دەنێن بەپێی دیدگایەکی چاکسازی کە ئامانج لێی چارەسەرکردنی ئەو شوێنەوارە دارایی و ئابوورییانەیە کە لە دۆخی ئێستای ناوچەکە کەوتوونەتەوە، بەشێوەیەک کە پارێزگاری لە بەردەوامیی دارایی و سەقامگیری ئابووری گشتی دەستەبەر بکات"، پێشبینیشی کرد کە "بودجەی چاوەڕوانکراو سەرنج بخاتە سەر دوانزە خاڵ: بەرزکردنەوەی کارایی بەڕێوەبردنی سەرچاوە گشتییەکان و ژیرکردنەوەی خەرجییە کارگێڕییەکان، پاراستنی خەرجییە کۆمەڵایەتییەکانی پەیوەست بە توێژە هەرە لاوازەکان، دابینکردنی پابەندبوونە بنەڕەتییەکانی دەوڵەت، پێدانی لەپێشینەیی بە پڕۆژە وەبەرهێنانەکان کە خاوەن سوودی بەرزی ئابووری و گەشەپێدانن، هەمەجۆرکردنی سەرچاوەکانی داهاتی گشتی و کەمکردنەوەی پشتبەستنی ڕێژەیی بە داهاتی نەوت، پشتگیریکردنی پڕۆگرامەکانی چاکسازی دارایی و کارگێڕی و بەدیجیتاڵکردنی حکومەت، سەرەڕای بەرزکردنەوەی توانای ئابووری نیشتمانی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی شۆکە دەرەکییەکان و بەدیهێنانی سەقامگیری دارایی لەسەر مەودای ناوەند و درێژخایەن".