نووسینی: سەباح نوعمان
گوتەبێژی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان
دەوڵەتان لە دوای بەدەستهێنانی سەرکەوتنە مێژووییە گەورەکان و تێپەڕاندنی قەیرانە چارەنووسسازەکان، دەچنە نێو قۆناغێکی یەکلاکەرەوە بۆ دووبارە ڕێکخستنەوەی چەمکی ئاسایش و کارکردنی دامەزراوەیی. لە عێراقدا، دەستپێشخەریی "کۆکردنەوەی چەک لەدەستی دەوڵەتدا" کە لەلایەن سەرۆکوەزیران و فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکانەوە سەرپەرشتی دەکرێت، وەک لوتکەی بەرهەمی سەرکەوتنەکان و پێویستییەکی حەتمی بۆ گۆڕانکاریی ستراتیژی لە قۆناغی باری نائاسایی سەربازییەوە بەرەو قۆناغی سەقامگیریی هەمیشەیی و گەشەپێدانی گشتگیر دێت.
ئەم ئاراستەیە کە ڕەهەندێکی "باوکانە"ی هەیە، نیشانەی خۆسەپاندن یان هەژموونی دەسەڵات نییە، بەقەد ئەوەی ڕەنگدانەوەی دیدگایەکی بەرپرسیارانەیە بۆ کۆکردنەوەی سەرجەم قارەمانییەتییە نیشتمانییەکان لە چوارچێوەی دەوڵەتی فەرمیدا، بە مەبەستی پاراستن و ڕێزلێنان لێیان.
ستراتیژیەتی حکومەت لە بەڕێوەبردنی ئەم مەلەفە هەستیارەدا، لەسەر بنەمای نیازپاکی، شەراکەت و هەستکردنی بەرز بە بەرپرسیارێتی بەرامبەر بەو قوربانییە گەورانە دامزراوە کە پێشکەش کراون. ناکرێت باس لە ڕێکخستنەوەی چەک بکرێت بەبێ بەرزڕاگرتنی ئازایەتیی ئەو پاڵەوانانەی کە لە کاتی بانگەوازی جیهاد و فەتواکەی مەرجەعییەتی باڵا و نیدای نیشتماندا، گیانی خۆیان بەخت کرد.
کۆکردنەوەی ئەم چەکە لەژێر چەتری هێزە چەکدارەکاندا، سڕینەوەی ناسنامە نییە، بەڵکو باڵاترین ڕێزلێنانە بۆ ئەو خوێنە پاکانە، تاوەکو لە ململانێی سیاسی دوور بخرێنەوە و جیهادە پیرۆزەکەیان ببێتە بنەمایەکی پۆڵایین بۆ بونیاتنانی دەوڵەت و پاراستنی سەروەرییەکەی.
ئەگەر سەیری مێژووی گەلان بکەین، لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمان و سەلالەی چینییەوە تا دەگاتە فەڕەنسای دوای جەنگی جیهانی دووەم، دەبینین گۆڕینی چەک لە حاڵەتی گرووپە جەماوەرییەکانەوە بۆ دامەزراوەی بەرگریی فەرمی، هۆکاری سەرەکیی مانەوەی ئەو دەوڵەتانە و پاراستنیان بووە لە هەڵوەشانەوە.
دیدگای فەرماندەی گشتی لەسەر بنەمای وەستان لە دوورییەکی یەکسان بۆ هەموو لایەنەکان دامزراوە؛ دیالۆگی ڕاستگۆیانە و لێکتێگەیشتنی باوکانە پێش هەموو فەرمانێکی سەربازی دەکەوێت. ئامانجی باڵا ئەوەیە کە "بڕیاری سەربازی" تەنیا لە دەستی دەوڵەتدا بێت، ئەمەش هەموو پاساوێک لەوانە دەبڕێت کە بەدوای نانەوەی پشێویدا دەگەڕێن، و هاوکات هەیبەتێکی وا بە عێراق دەبەخشێت کە بتوانێت شەراکەتە ئابوورییە گەورەکان لەگەڵ جیهاندا ئەنجام بدات.
ئەم پڕۆسەیە جەنگێکی نێوان "سەرکەوتوو و شکستخواردوو" نییە، بەڵکو ڕێکخستنەوەیەکی ستراتیژییانەی کەرامەتمەندانەیە. دەرەنجامە چاوەڕوانکراوەکانی ئەم هەنگاوە، زەمینەیەکی ئارام دەڕەخسێنێت بۆ ڕاکێشانی وەبەرهێنان، ئاوەدانکردنەوەی وڵات، بەهێزکردنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی و چەسپاندنی چەمکی هاووڵاتیبوون.
هێزی دەوڵەت لەوەدایە کە باوەشێکی گەرم و کۆکەرەوە بێت بۆ هەمووان، تاوەکو دڵنیایی بداتە هەموو پێکهاتەکان کە سەرکردایەتیی وڵات، پێش ئەوەی فەرماندەی سەربازی بێت، باوکێکی خەمخۆرە و دەوڵەت تەنیا پەناگەیەکە کە کۆتایی بە ترس و دڵەڕاوکێی ناوخۆیی دەهێنێت و ڕێگە لە دەستێوەردانی دەرەکیش دەگرێت.
