بەغداد - INA - نەساڕ حاج
ڕاوێژکاری دارایی سەرۆک وەزیران، مەزهەر محەمەد ساڵح، ئەمڕۆ هەینی جەختیکردەوە: بوودجەی 2026 تیشک دەخاتە سەر کەمکردنەوەی خەرجییە ناپێویستەکان و دەستەبەرکردنی دابینکردنی دارایی بۆ کەرتە زیندووەکانی پەیوەست بە ژیانی ڕاستەوخۆی هاووڵاتیان.
ساڵح بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی ڕاگەیاند: "لە ژێر سایەی قەیرانی پەرەسەندووی گەرووی هورمز، کە تێیدا شادەماری نەوتی جیهانی بە بارگرانی دڵەڕاوکێ و گرژییەوە تێپەڕ دەبێت، عێراق خۆی لەبەردەم تەحەدایەکی دوولایەنەدا دەبینێتەوە کە خۆی لە چۆنیەتی سەرکەوتنی لە دەرکردنی یاسای بوودجەی گشتی خۆی بۆ ساڵی 2026 لە ناوەڕاستی ئاڵۆزییەکانی هەرێمایەتیدا دەبینێتەوە کە هەڕەشە لە هەناردەی نەوتەکەی دەکات، و لە هەمانکاتدا پاراستنی سەقامگیری دارایی ناوخۆیی".
وتیشی: "بوودجە چیتر تەنها بەڵگەنامەیەکی ژمێریاری یان خشتەی ژمارەکان نییە، بەڵکو بووەتە هاوکێشەیەکی سیاسی و ئابووری کە ڕەنگدانەوەی سروشتی ئابووری عێراقە کە پشت بە داهاتی نەوت دەبەستێت، و لە هەمان کاتدا ڕادەی توانای دەوڵەت نیشان دەدات بۆ بەڕێوەبردنی سەرچاوە داراییەکانی بە وریایی و کارامەیی لە ژینگەیەکی هەرێمایەتی ئاڵۆز و ئێجگار ناسکدا".
لە بەردەوامی قسەکانیدا وتی: "لە ژێر سایەی ململانێی جیۆپۆلەتیکی پەرەسەندووی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، و ئەو هەڕەشە ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆیانە بۆ سەر جووڵەی دەریاوانی و وزە لە گەرووی هورمز، پێدەچێت ئەگەری دەرکردنی یاسای بوودجەی گشتی عێراق بۆ ساڵی 2026 لە ڕووی دەستووری و سیاسییەوە بەردەست بێت، بەڵام یەکێک دەبێت لە هەستیارترین و ئاڵۆزترین بوودجەکان لە مێژووی دارایی هاوچەرخی عێراقدا؛ بەهۆی پەیوەندییەکی ئەندامی لە نێوان ئابووری عێراق و بازاڕەکانی نەوتی جیهانیدا".
ئاماژەی بەوەشکرد: "عێراق هێشتا بە شێوەیەکی نیمچە تەواو پشت بە داهاتەکانی نەوت دەبەستێت لە دابینکردنی دارایی مووچە، دەرماڵەی خانەنشینی، چاودێری کۆمەڵایەتی و گشتی خەرجییە کارگێڕییەکان و پڕۆژە وەبەرهێنانەکان، ئەمەش وایکردووە هەر ئاڵۆزییەک لە جووڵەی هەناردەکردن لە ڕێگەی کەنداوەوە ببێتە هۆکاری گوشاری ڕاستەوخۆ لەسەر سەقامگیری دارایی و نەقدی دەوڵەت"، تیشکی خستە سەر ئەوەی کە "چاوەڕوان دەکرێت دەسەڵاتی دارایی بەرەو ئامادەکردنی بوودجەیەکی پارێزگارانەتر بڕوات، کە لەسەر گریمانە نەوتییە وریاییەکان بنیاد بنرێت، لەگەڵ کەمکردنەوەی خەرجییە ناپێویستەکان، و دووبارە ڕێکخستنەوەی لەپێشینەکان بەرەو پاراستنی خەرجییە کۆمەڵایەتییەکانی پەیوەست بە مووچە، خانەنشینی، چاودێری کۆمەڵایەتی و خزمەتگوزارییە بنەڕەتییەکان، سەرەڕای دەستەبەرکردنی دابینکردنی دارایی بۆ کەرتە زیندووەکانی پەیوەست بە ژیانی ڕاستەوخۆی هاووڵاتیان و سەقامگیری بژێوییان".
ڕوونیشیکردەوە: "لە بەرامبەردا، قەیرانە جیۆپۆلەتیکییەکان زۆرجار نرخی نەوت لەسەر ئاستی جیهانی بەرەو بەرزبوونەوە دەبەن، ئەمەش ڕەنگە هەناسەیەکی دارایی کاتی بداتە عێراق کە توندی کورتهێنانەکە کەم بکاتەوە، و دەرفەتێک بڕەخسێنێت بۆ تێپەڕاندنی بوودجەی گشتی بۆ ساڵی 2026 بەبێ ڕوودانی درزێکی دارایی ڕاستەوخۆ، بەتایبەت ئەگەر ئیدارەی دارایی سەرکەوتوو بێت لە بەڕێوەبردنی داهاتەکانی نەوت بە کارامەیی، و چالاککردنی بەدیلەکانی هەناردەکردن، و کەمکردنەوەی بەفیڕۆدانی دارایی و بەرزکردنەوەی کارامەیی خەرجییە گشتییەکان".
باسی لەوەشکرد: "بەردەوامبوونی کارکردن بەپێی یاسای بەڕێوەبردنی دارایی فیدراڵی ژمارە (6)ی ساڵی 2019ی هەموارکراو، وەک بژاردەیەکی دەستووری و دارایی لەبەردەستدا دەمێنێتەوە لە ئەگەری دواکەوتنی پەسەندکردنی بوودجە بەهۆی بەردەوامبوونی تەمومژاوی و گرژی لە دیمەنی هەرێمایەتیدا".
ئاماژەی بەوەشکرد: "تەحەدای ڕاستەقینە لە جیاوازییەکانی دەرکردنی یاسای بوودجەی گشتی فیدراڵی بۆ ساڵی 2026 خۆیدا نییە، بەڵکو لە توانای دارایی گشتی دایە بۆ دەستەبەرکردنی بەردەوامیی دابینکردنی دارایی لە ناوەڕاستی ژینگەیەکی هەرێمایەتی ئاڵۆز و ئابوورییەکدا کە بە شێوەیەکی نیمچە تاکلایەنە پشت بە نەوت دەبەستێت".
ڕوونیشیکردەوە: "بوودجەی 2026، ئەگەر لە ژێر سایەی کەشی جیۆپۆلەتیکی ئێستادا دەربکرێت، زیاتر لە (بوودجەی بەڕێوەبردنی قەیران) دەچێت وەک لە بوودجەیەکی گەشەسەندنی ئابووری یان گەشەپێدانی بەردەوامی درێژخایەن، ئەمەش وا دەخاتە سەر هەردوو دەسەڵاتی یاسادانان و جێبەجێکردن کە بە عەقڵانییەتی ئابووری و واقیعی داراییەوە مامەڵەی لەگەڵدا بکەن، بەدوور لە سیاسیەتەکانی لەخۆگرتن و کاردانەوە دەستبەجێکان و خەرجییە کتوپڕە بێسەروبەرەکان".
