بەغداد – INA – ئامنە سەلامی
ئەمڕۆ سێشەممە، مەزهەر محەمەد ساڵح، ڕاوێژکاری دارایی سەرۆک وەزیران جەختی کردەوە کە چوونە ناو وڵاتی عێراق بۆ ناو ڕێککەوتننامەی دامەزراندنی ڕێکخراوی نێودەوڵەتی بۆ یارمەتییە دەریاوانییە دەریاییەکان، متمانەی وەبەرهێنەران بە بەندەرەکانی عێراق بەهێز دەکات و تێچووی گواستنەوە کەمدەکاتەوە، هاوكات ئاماژەی بەوەش کرد کە هەنگاوی چوونە ناو ئەم ڕێکخراوە نێودەوڵەتییە پاڵپشتیی پەرەپێدانی بەندەری فاو و هەمەجۆکردنی ئابووریی عێراق دەکات.
ساڵح لە لێدوانێکدا بۆ ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA) ڕایگەیاند: "ئەم چوونە ناوە تەنها لە چوارچێوەی ڕێکارێکی تەکنیکی یان ڕێکخستنیدا کورت نابێتەوە، بەڵکو ڕەهەندی ئابووری و ستراتیژی گرنگی هەیە کە دەبێتە هۆی بەشداریکردن لە نوێکردنەوەی سیستمی دەریاوانی دەریایی عێراق و بەرزکردنەوەی کارایی بەڕێوەبردنی بەندەر و ڕێڕەوە ئاوییەکان بەپێی پێوەرە نێودەوڵەتییە هاوچەرخەکان"، ڕوونیشیکردەوە کە "ئەمە تەواکەری ستراتیژیەتی بەندەری فاو و گرنگییەکەیەتی لە داهاتووی جوگرافیای ئابووریی عێراق لەگەڵ جیهاندا".
وتیشی: "ئەم هەنگاوە بەشدار دەبێت لە بەهێزکردنی سەلامەتی دەریاوانی دەریایی، کەمکردنەوەی مەترسی و ڕووداوەکان، و باشترکردنی جووڵەی کەشتییە بازرگانییەکان لە بەندەرەکانی عێراقدا، کە ئەمەش بە شێوازێکی ئەرێنی لەسەر ڕەوانیی بازرگانی و کەمکردنەوەی تێچووی گواستنەوە و دواکەوتن ڕەنگدەداتەوە"، ئاماژەی بەوەش کرد کە "پێڕەوکردنی پێوەرە نێودەوڵەتییەکان لە ڕێنوێنی و یارمەتییە دەریاوانییەکاندا، متمانەی کۆمپانیاکانی گواستنەوە و وەبەرهێنانی جیهانی بە بەندەرەکانی عێراق زیاد دەکات، ئەمەش دەرفەتێکی گەورەتر بە عێراق دەبەخشێت بۆ ڕاکێشانی وەبەرهێنانی لۆجستی و بازرگانی، بەتایبەت لەگەڵ ئەو پڕۆژە ستراتیژییە گەورانەی کە عێراق کاریان لەسەر دەکات، و لە پێشەنگیشیاندا پڕۆژەی ڕێگای گەشەپێدان".
ساڵح ڕوونیکردەوە کە "پەرەپێدانی کەرتی دەریاوانی دەریایی و بەندەرەکان بەشدار دەبێت لە چالاککردنی داهاتە نا نەوتییەکان لە ڕێگەی زیادکردنی سەرچاوەکانی ڕسووماتی بەندەر، خزمەتگوزارییە لۆجستییەکان و گواستنەوەی دەریایی، بە شێوازێک کە پاڵپشتی ئاڕاستەی دەوڵەت بکات بەرەو هەمەجۆکردنی ئابووری و کەمکردنەوەی پشتبەستن بە سەرچاوە ڕەیعییەکان (سروشتییەکان)"، مۆڵەتی ئەوەشی دا کە "ئەم چوونە ناوە ڕێگە بە عێراق دەدات سوود لە ئەزموونە نێودەوڵەتییەکان و بەرنامەکانی مەشق و پەرەپێدانی تەکنیکی وەربگرێت، کە ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ بنیاتنانی کادیرانی نیشتمانیی پسپۆڕ کە توانای بەڕێوەبردنی کەرتێکی دەریایی هاوچەرخ و پێشکەوتوویان هەبێت".
جەختیشی کردەوە کە "ئەم هەنگاوە ئاماژەیەکی ئەرێنییە لەسەر ئاڕاستەی عێراق بەرەو کرانەوە بەڕووی دامەزراوە و ڕێکخراوە نێودەوڵەتییە پسپۆڕەکاندا، و کارکردن بۆ بنیاتنانی ژێرخانێکی دەریایی پێشکەوتوو کە هاوتەریب بێت لەگەڵ پێداویستییەکانی ئابووریی جیهانی و جووڵەی بازرگانی جیهانیدا".
ئەوەشی ڕوونکردەوە کە ڕێکخراوی نێودەوڵەتی بۆ یارمەتییە دەریاوانییە دەریاییەکان لە ساڵی ١٩٥٧دا لەژێر ناوی (کۆمەڵەی نێودەوڵەتی بۆ دەسەڵاتی منارەکان و یارمەتییە دەریاوانییەکان - IALA) دامەزراوە، کە ڕێکخراوێکی تەکنیکی ناحکومی بوو گرنگی بە پەرەپێدانی سیستمی ڕێنوێنی و یارمەتییە دەریاوانییە دەریاییەکان و یەکخستنی پێوەرەکانی سەلامەتی لە دەریاوانی دەریاییدا لە سەرانسەری جیهاندا دەدا، پێش ئەوەی لە ٢٢ی ئابی ٢٠٢٤دا بە فەرمی بگۆڕێت بۆ ڕێکخراوێکی نێودەوڵەتی حکومی دوای چوونەبواری جێبەجێکردنی ڕێککەوتننامە تایبەتەکەیەوە.
جێی ئاماژەیە کە ئەنجومەنی وەزیران ڕەزامەندی دەربڕیوە لەسەر پڕۆژەیاسای چوونەناوی عێراق بۆ ناو ڕێککەوتننامەی دامەزراندني ڕێکخراوی نێودەوڵەتی بۆ یارمەتییە دەریاوانییە دەریاییەکان، و ڕەوانەی ئەنجومەنی نوێنەرانی کردووە.
