بەغدا - INA - نەسارحاج
ئەمڕۆ شەممە مەزهەر محەمەد ساڵح ڕاوێژكاری دارایی سەرۆك وەزیران دووپاتی كردەوە كە عەلی فالح زەیدی سەرۆك وەزیران دیدگایەكی پتەوی بۆ بنیاتنانی ئایندەی دارایی گشتی خستۆتەڕوو، وێڕای ئاماژەدان بەوەی كە تایبەتمەندییەكانی پلانی دیدگای عێراق ئامانجی بەرزكردنەوەی داهاتی غەیرە نەوتە بۆ 45%ی بودجە، هەروەها ئاماژەی بەوەدا كە ئەو وانەیەی لە قەیرانی گەرووی هورمزەوە وەرگیراوە، پێویستی بە وەرگرتنی هەمەچەشنكردنی ئابووری وەك مەرجێكی بنەڕەتی هەیە.
ساڵح بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA)ی ڕاگەیاند : عەلی زەیدی سەرۆك وەزیران دیدێكی پتەوی بۆ بنیاتنانی ئایندەی دارایی گشتی لە عێراق خستەڕوو لە میانی كۆبوونەوەی مێژوویی لەگەڵ دەسەڵاتی دارایی عێراق كە لە 23ی ئایاری 2026 ئەنجامدرا، لەسەر بنەمای بنەمای بنەڕەتی ڕاگەیاندنی ڕێگایەكی بەدیل بۆ دارایی گشتی و سیاسەتی دارایی عێراق، ئاماژەی بەوەشكرد، هەمەچەشنكردنی داهاتی گشتی، شكاندنی پشتبەستن بە یەك سەرچاوە- نەوتی خاو- و كۆتاییهێنان بە پشتبەستنی ئابووری وڵاتەكەمان بە مەترسییە جیۆپۆلیتیكییەكانی بازاڕی وزە، ڕێبازێكە كە دەبێت بە شێوەیەكی یەكلاكەرەوە وازی لێبهێنرێت،ڕوونیشی كردەوە كە ئەو وانەیە قووڵەی لە قەیرانی گەرووی هورمزەوە فێربووین، ناچارمان دەكات نەخشەی داهاتوومان بكشێنینەوە بە وەرگرتنی هەمەچەشنكردنی ئابووری وەك پێشمەرجێكی پێویست بۆ هەمەچەشنكردنی دارایی، كە پێشمەرجێكە بۆ بەسبوون.
ئاماژەی بەوەشكرد : داڕشتنەوەی دیدگای عێراق بۆ ماوەی 2020-2025 دەبێت لەسەر بنەمای پرەنسیپی هەمەچەشنكردنی ئابووری بێت، كە لەسەر هاوبەشییەكی ڕاستەقینەی نێوان دەوڵەت و كەرتی تایبەتی بەرهەمدار دامەزرابێت، و دروستكردنی ژینگەیەكی گونجاو بۆ چالاكییەكانی ئابوورییەكی بەرهەمهێنەری بازاڕی كۆمەڵایەتی،ئەو ڕوونیكردەوە كە ئامانجەكانی پلانەكە دەبێت زیادكردنی بەشداری داهاتەكان لەخۆبگرێت پشكی غەیرە نەوتی لە بودجەی گشتیدا لە ئاستی ئێستای كەمتر لە 10% بەرز دەبێتەوە بەهۆی لاوازی هەمەچەشنی ئابووری بۆ نزیكەی 45% وەك قۆناغێكی سەرەتایی ئاماژەیی تەنها دابەشكردنی سەرچاوەكان بەسەر كارپێكردن و بەرهەمهێنانیان، لەڕێگەی دامەزراندنی پەیوەندییەكی بەهێز لەگەڵ ئابوورییەكی بازاڕدا كە لەسەر بنەمای دامەزراوەكان و كارایی و بەرهەمهێنان دامەزراوە.
لە بەیاننامەیەكی ڕۆژنامەوانیدا كە بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA) گەیشتووە و ڕایگەیاندووە : عەلی فالح زەیدی سەرۆكوەزیران لە چوارچێوەی بەدواداچوونەكانیدا بۆ كاری وەزارەتەكان و بەرنامەكانی جێبەجێكردن و خزمەتگوزاری و ئابوورییان سەردانی وەزارەتی دارایی كردووە، لە ڕاگەیەندراوەكەدا ئاماژەی بەوەشكردووە، زەیدی سەرۆكایەتی كۆبوونەوەی ستافی باڵای وەزارەتەكەی كردووە و گوێی لە ڕاپۆرتەكانی تایبەت بە وەزارەتی دارایی گرتووە،وەزارەتەكە لە هەموو لایەنەكانیدا جەختی لەوە كردەوە كە عێراق بە قۆناغێكی هەستیاری دارایی و ئابووریدا تێدەپەڕێت كە بەهۆی پێشهاتە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەكان و كاردانەوەكانیان لەسەر ئابووری جیهانی سەپێنراوە.
بەپێی بەیاننامەكە زەیدی ڕوونیكردەوە : كە ئەم گۆڕانكاریانە كاریگەرییان لەسەر توانای هەناردەكردنی عێراق و داهاتی نەوتی عێراق هەبووە، ڕوونیكردەوە كە 90%ی بودجە پشت بە داهاتی نەوت دەبەستێت، و دەبێت كار لەسەر فراوانكردنی نەوت بكەین، ئابووری نانەوتی، وەرگرتنی بەدیلەكان كە پشتگیری لە هەمەچەشنكردن دەكەن، و شەفاف بن لەگەڵ هاوڵاتیان سەبارەت بە ئاستەنگە داراییەكان، بەبێ زیادەڕەوی یان ڕازاندنەوەی، سەرۆك وەزیران وتی : دەمانەوێت وەزارەتی دارایی سیاسەتی دارایی عێراق دابڕێژێت، هەروەها پلانی عێراقی 2035 ئامادە دەكەین، وەزارەت دەبێت دیدگایەكی ڕوونی هەبێت، بودجەش نەخشەڕێگایەك بێت بۆ داهاتوو." ئاماژەی بەوەدا كە دەبێت بودجە زۆرترین سەرچاوەكانی بكات، و ناتوانین بەردەوام بین لە پشت بەستن بە تەنها بە نەوت، عێراق گۆڕەپانێكە بۆ جیهان، پێویستە وەبەرهێنان لە پێگەی جوگرافییەكەی بكەین بۆ بەرزكردنەوەی داهاتەكانی، زەیدی ئاماژەی بەوەدا كە دەبێت مووچەی فەرمانبەران لە كاتی خۆیدا خەرج بكرێت، بۆ ئەوەی ببێتە هۆی دڵەڕاوكێی گشتی، هەروەها پارەدان بە تۆڕی سەلامەتی كۆمەڵایەتی،ئێمە ئاڕاستەمان كردووە بۆ ئامادەكردنی پارەیەك بۆ جووتیاران، ئەو باجانەی كە قەرزاری بەڵێندەران و وەبەرهێنەران دەبێت بەپەلە بدرێت بۆ دڵنیابوون لە بەردەوامبوونی كارەكان، ئاماژەی بەوەشكرد كە تێڕوانینێكی باو هەیە كە دەوڵەت ئابووری بەڕێوەدەبات، بەڵام دەمانەوێت ئابووری دەوڵەت بەڕێوەببات. ئەگەر ئەم گۆڕانكارییە لە بیركردنەوەدا بەدیبهێنرێت، پێویستمان بە گۆڕینی كارمەندان نابێت و ووتیشی: دەوڵەت تەنیا پەیوەندی بە بودجە و تەرخانكردنەوە نییە، بەڵكو هەوڵ دەدات بۆ بەدەستهێنانی بەرهەمی ناوخۆیی بەرز، خەرجی حوكمڕانی و كارپێكردن هەیە كە كاریگەری ئەرێنی لەسەر گەشەپێدان نییە، بۆیە ئێمە كاردەكەین بۆ گۆڕینی چەمكە داراییە تەقلیدییەكان، نامانەوێت ئەزموونەكانی ڕابردوو دووبارە بكەینەوە، ڕۆڵی دەوڵەت ڕێكخستن و چاودێریكردنە، ئێمەش پاڵپشتی كەرتی تایبەت دەكەین، بەو پێیەی ئەو كەرتە دەبێتە هۆی گەشەپێدان، ئەركی ئێمەیە لەبەرچاوگرتنی پێداویستییەكانی هەژاران، بەڵام نابێت بە عەقڵی سۆسیالیستی لە ئابووریدا بەردەوام بین لە كاركردن. سەرۆكی حكومەت ڕوونیشیكردەوە، لەماوەی شەش مانگی ڕابردوودا ئاڕاستەی ئامادەكردنی ڕاپۆرتێكمان كردووە لەسەر داهاتی گومرگی، بەتایبەتی بۆ كەلوپەلی گومرگی بەرز، هەروەها تێبینیمان كردووە كە كاڵای گومرگی بەرز بە بەدیلێكی هەرزانتر لە ڕێگەی ڕێگەی چەوتەوە دەگۆڕدرێت، و ئۆتۆماتیكیكردن كۆتایی بەم دەستكاریكردنە دەهێنێت.
ئاماژەی بەوەشكرد : 5 هەزار پزیشكمان هەیە كە گرێبەستیان لەگەڵ وەزارەتی تەندروستی هەیە، چارەسەریشمان ئاڕاستە كردووە،سەبارەت بە دۆخی ئەوانیش ڕێنماییمان بڵاوكردۆتەوە كە وێنەی سەرۆكی حكومەت و وەزیرەكان لە سەرجەم دەستە و دامودەزگاكان دانەنرێت. ئێمە دەمانەوێت خەڵك كارەكانمان ببینن نەك وێنەكانمان.
