بەغدا- INA - محەمەد تالیب
ئەمڕۆ دووشەممە، وەزارەتی پلان دانان، جەختی لە کارکردن لەسەر دوو هێڵ کردەوە بۆ کەمکردنەوەی پشتبەستن بە نەوت و هەمەجۆرکردنی ئابووری، هاوکات ئاماژەی بە جەختکردنەوە لەسەر کەرتەکانی کشتوکاڵ، پیشەسازی، گەشتوگوزار و ئابووریی دیجیتاڵی کرد لە چوارچێوەی هەمەجۆرکردنی ئابووریدا.
گوتەبێژی وەزارەتەکە، عەبدولزەهرە هینداوی، بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA)ی ڕاگەیاند: نوێکارییەکانی پلانی پێنج ساڵەی 2023-2028 کارکردن لەسەر دوو هێڵ بۆ پەرەپێدانی ئابووری لەخۆدەگرێت، هێڵی یەکەم کەمکردنەوەی پشتبەستنی ڕاستەوخۆیە بە نەوت لە دابینکردنی دارایی بودجەدا، بەڵام هێڵی دووەم بریتییە لە بنیادنانی کەرتەکانی بەرهەمهێنان بۆ دروستکردنی داهاتی بەردەوام و دابینکردنی دەرفەتی کاری ڕاستەقینە لە دەرەوەی کەرتی نەوتدا.
وتیشی: ئەو بەرنامانەی ئامادەکراون لە ناوەڕۆکی پلانی نیشتمانی بۆ گەشەپێدان و پلانی پێنج ساڵەوە سەرچاوە دەگرن، کە ئامانجیان کەمکردنەوەی پشتبەستنە بە نەوت و بەهێزکردنی بەشداری کەرتە نەوتییەکان و کاریگەرییان لەسەر کۆی بەرهەمی ناوخۆیی، لەگەڵ بەرزکردنەوەی داهاتە نانەوتییەکان لە باج، ڕسوومە داراییەکان و گومرگ، و چالاککردنی وەبەرهێنانی ناوخۆیی و بیانی.
ڕوونی کردەوە کە پلانەکە تێکڕای گەشەی ئابووری بە ڕێژەی نزیکەی 4.2 لەسەد دیاری کردووە، لەگەڵ دابزاندنی بێکاری بۆ 10 لەسەد یان کەمتر، و کەمکردنەوەی ڕێژەی هەژاری بۆ کەمتر لە 15 لەسەد، سەرەڕای بەشداری کەرتی نەوت لە پەرەپێدانی ئابووریدا.
لە درێژەی قسەکانیدا وتی: جەختکردنەوەکە لەسەر کەرتی پیشەسازییە وەک کۆڵەکەیەکی بنەڕەتی بۆ هەمەجۆرکردن، چونکە ستراتیژییەتێکی پیشەسازی 2024 - 2028 هەیە کە ئامانجی پەرەپێدانی پیشەسازییە گۆڕاوەکان و پاڵپشتیکردنی پڕۆژە بچووک و مامناوەندەکانە، سەرەڕای بەرزکردنەوەی توانای کێبڕکێی بەرهەمی نیشتمانی بۆ پاڵپشتیکردنی پیشەسازی نیشتمانی.
ئاماژەی بەوەش کرد کە لەژێربەر ڕۆشنایی ئەم ستراتیژییەتەدا، پێویستە میکانیزمێک دابنرێت بۆ ڕاکێشانی وەبەرهێنانی پیشەسازی و جەختکردنەوە لەسەر کشتوکاڵ بۆ بەدیهێنانی ئاسایشی خۆراک و کەمکردنەوەی هاوردەکردن، سەرەڕای کەرتەکانی گواستنەوە، گەشتوگوزار، ئابووریی دیجیتاڵی و خزمەتگوزارییە داراییەکان، کە سەرجەمیان لە چوارچێوەی هێڵەکانی هەمەجۆرکردنی ئابووری عێراقدان.
باسی لەوەش کرد کە ئەو میکانیزمانەی پەسەندکراون بۆ بەدیهێنانی ئەم ئامانجانە، دابەشکردنی هاوبەشی لەگەڵ کەرتی تایبەت لەخۆدەگرێت، هەروەها چالاککردنی هاوبەشی نێوان کەرتی گشتی و تایبەت، باشترکردنی ژینگەی کار و ئاسانکاری ڕێکارەکان لەبەردەم وەبەرهێنەران، سەرەڕای چاکسازی لە سیاسەتی دارایی، بەهێزکردنی داهاتە نانەوتییەکان، بەرزکردنەوەی کارایی خەرجییە گشتییەکان و باشترکردنی کۆکردنەوەی باج و گومرگ، و هەروەها ڕووکردنە پڕۆژە بەرهەمهێنەرەکان لەبری ئەو خەرجییانەی کە بەسەر خەرجییە گشتاندنەکاندا سەپێنراون.
سەبارەت بە دەستپێشخەری و بەرنامەکانی پێشوو بۆ هەمەجۆرکردنی سەرچاوەکانی داهاتی نیشتمانی، هینداوی ڕوونی کردەوە کە ئاڕاستەی ئێستا کار لەسەر هەڵوەشاندنەوەیان و دەستپێکردن لە سفرەوە ناکات، بەڵکو کار لەسەر پەرەپێدانیان دەکات لە چوارچێوەی دیدگایەکی گشتگیرتر و ڕوونتردا و سوود لە ئەزموونەکانی پێشوو وەردەگیرێت، بەڵام دیدگاکە پشت بە بەستنەوەی هەمەجۆرکردنی ئابووری دەبەستێت لە پلانێکی گەشەپێدانی گشتگیردا کە بە چوارچێوەیەکی کاتی ڕوون و پێوەر و بەدواداچوون پاڵپشت کراوە، سەرەڕای بەستنەوەی بە دیدگای عێراق بۆ ساڵی 2030.
