بەغداد - INA - محەمەد تالبی
وەزارەتی بازرگانی، ئەمڕۆ شەممە، ڕایگەیاند کە توانای بەرهەمهێنانی هاڕین بۆ ٨٠ هەزار تۆن لە مانگێکدا بەرزکراوەتەوە، هاوکات ئاماژەی بە زیادکردنی ٣٠ هەزار تۆن لە بەرهەمهێنانی ئاشە حکومییەکان کرد بە مەبەستی بەرزکردنەوەی داهاتەکان.
حەیدەر توری گهرعاوی، بەڕێوەبەری گشتی کۆمپانیای گشتی بۆ دروستکردنی دانەوێڵە بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA)ی ڕاگەیاند:
"ئیدارەی نوێ کەمتر لە هەفتەیەک لەمەوبەر دەستبەکاربووە و دەستی کردووە بە کردنەوەی چەندین مەلەفی سەرەکی، کە گرنگترینیان مەلەفی ئاشە حکومییەکان و بڕی هاڕینە"، ڕوونیشیکردەوە کە "کۆمپانیاکە بە سیستەمی خۆبژێوی کار دەکات، ئەمەش وا دەکات زیادکردنی بەرهەمهێنان ببێتە هۆکارێکی سەرەکی لە بەرزکردنەوەی داهاتەکان و دابینکردنی مووچەی فەرمانبەران."
وتیشی، "بڕی هاڕین بۆ بەشەخۆراکی مانگانە ، بەتایبەتی بەشەخۆراکی چوارەم، تەنها لە سنووری ٥٠ بۆ ٥١ هەزار تۆن بوو لەسەر ئاستی عێراق"، ئاماژەی بەوەش کرد کە "ژمارەی ئاشە حکومییە کاراکان نزیکەی ١٦ ئاشە، کە لە ڕووی توانای بەرهەمهێنان و کۆنییەوە جیاوازن؛ هەندێک لە ئاشەکان وەک ئاشی (دۆرە) بە باشترین لەسەر ئاستی عێراق دادەندرێن، لە کاتێکدا ئاشەکانی دیکە بەدەست کۆنیی هەندێک لە هێڵەکانی بەرهەمهێنانیانەوە دەناڵێنن، لەوانەش بوونی یەکەی کۆن و نوێ لە هەمان شوێندا."
گهرعاوی ڕوونی کردەوە کە "کۆبوونەوەیەک لەگەڵ بەڕێوەبەرانی ئاشەکان لە سەرجەم پارێزگاکاندا سازکرا و داوایان لێکرا کە لە ماوەی یەک مانگدا داتای ورد لەسەر توانای بەرهەمهێنانیان پێشکەش بکەن، لەگەڵ جەختکردنەوە لەسەر پێویستی بەگەڕخستنی هەوڵی چەندقات بۆ زیادکردنی بەرهەم"، ئاماژەی بەوەش کرد کە "ڕێککەوتن کراوە لەسەر بەرزکردنەوەی بڕی هاڕین بۆ نێوان ٧٧ بۆ ٨٠ هەزار تۆن لە مانگێکدا، واتە بە زیادبوونێک کە دەگاتە ٣٠ هەزار تۆن بە بەراورد بە بڕی پێشوو، ئەمەش زیادبوونێکی گەورەیە بۆ ئاشە حکومییەکان، و ئەم ژمارەیەش کەمترین ئاستە کە کاری پێدەکرێت بەپێی بەڵێننامە فەرمییەکانی ئیدارەی ئاشەکان."
ئهوهیش خستهڕوو كه "کۆمپانیاکە مەلەفی چاودێری و وردبینی لەسەر ئاشە ئەهلییەکانیش کارا کردووە کە ئارد لە چوارچێوەی بڕگەکانی کارتی بەشەخۆراکدا بەرهەم دەهێنن"، جەختیشی کردەوە کە "هەر ئاشێک سەرپێچی بکات لە ڕووی کوالیتی یان بوونی کێشەی بەرهەمهێنانەوە، ڕاستەوخۆ ڕێکاری یاسایی گرێبەستی بەرامبەر دەگیرێتەبەر، چونکە ئامانجەکە یەکخستنی کوالیتی ئاردە لە سەرجەم پارێزگاکاندا بێ جیاوازی."
گهرعاوی ئاماژەی بەوە کرد کە "کۆمپانیاکە لە ئێستادا بەهۆی سنوورداریی سەرچاوە داراییەکان و بوونی شڵەژان و تەمەڵیی دیار لە هەندێک جومگەیدا، سەرنجی خستووەتە سەر کارەکانی چاککردنەوە "، ڕوونیشیکردەوە کە "ئاڕاستەکە بەرەو هاندانی سەرچاوە مرۆییەکان و پشتبەستن بە فەرمانبەرانی نوێ بووە لە پێگە کارگێڕییەکاندا، لەگەڵ پێکهێنانی لیژنەی نوێ بۆ پاڵپشتیکردنی بەرهەمهێنان و زیادکردنی هاندەرەکان."
سەبارەت بە مەلەفی قازانجی کەڵەکەبووی فەرمانبەران لە ساڵی ٢٠١٨وە، وتی کە "ئەمە یەکێک بوو لە مەلەفە گرنگانەی کە چارەسەر کرا"، ئاماژەی بەوەش کرد کە "هۆکاری دواکەوتنی خەرجکردنی دەگەڕایەوە بۆ گرفتگەلێکی سادە لەگەڵ دیوانی چاودێریی دارایی، کە بە هەماهەنگی لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان و بە ئامادەبوونی وەزیری بازرگانی و سەرۆکی دیوانی چاودێریی دارایی چارەسەر کران؛ قازانجەکانی ساڵی ٢٠١٨ دوای دانەوەی پابەندبوونەکانی وەزارەتی دارایی ئامادەی خەرجکردنن، و چاوەڕوان دەکرێت لەم هەفتەیە یان هەفتەی داهاتوودا دەست بە دابەشکردنیان بکرێت."
وتیشی، "قازانجەکانی ساڵی ٢٠١٩ هێشتا خەرج نەکراون بەهۆی نەدانی پشکی وەزارەتی دارایی، لە کاتێکدا پابەندبوونی ساڵانی ٢٠٢٠ و ٢٠٢١ دراونەتەوە و لە داهاتوودا کار بۆ دابەشکردنیان دەکرێت"، ڕوونیشیکردەوە کە "ژمارەی ئەو فەرمانبەرانەی قازانجی ٢٠١٨ دەیانگرێتەوە زیاتر لە ٢٠٠٠ فەرمانبەرە."
سەبارەت بە داهاتی سوس ، گهرعاوی جەختی کردەوە کە "زیادکردنی بڕی هاڕین بە بڕی ٣٠ هەزار تۆن، ڕەنگدانەوەی ڕاستەوخۆی دەبێت لەسەر زیادکردنی بەرهەمهێنانی سوس"، ڕوونیشیکردەوە کە "کۆمپانیاکە کار دەکات بۆ سەرلەنوێ ڕێکخستنەوەی میکانیزمەکانی فرۆشتن، لەگەڵ ئەنجامدانی گۆڕانکاری لە لیژنە تایبەتمەندەکاندا بۆ مسۆگەرکردنی بەدەستهێنانی باشترین نرخ و زیادکردنی داهاتەکان"، ئاماژەی بەوەش کرد کە "هەندێک لە پرۆسەکانی فرۆشتنی پێشوو بە نرخی نزم بوون کە پێداچوونەوەیان بۆ کراوە و نرخەکانیان بەرزکراوەتەوە."
جەختیشی کردەوە کە "ئیدارەی نوێ بنەمای شەفافیەت و گەورەکردنی داهاتەکان پەیڕەو دەکات، بە شێوازێک کە پاداشتی ئەو لایەنانە دەکرێت کە نرخی بەرزی فرۆشتن بەدەستدەهێنن، لە کاتێکدا ڕێکاری کارگێڕی بەرامبەر بەو لایەنانە دەگیرێتەبەر کە ئەدای پێویست بەدەست ناهێنن."
گهرعاوی ئاماژەی بە "پێکهێنانی لیژنەیەک کرد بۆ هەڵسەنگاندنی ئەدای بەڕێوەبەرانی بەشەکان، یاریدەدەران و بەڕێوەبەرانی لقەکان، و لە ئێستاوە گۆڕانکاری لە ژمارەیەک لە بەڕێوەبەرانی بەشەکان و یەکێک لە یاریدەدەرەکاندا کراوە"، دووپاتیشی کردەوە کە "ئاڕاستەی ئێستا ئامانجی هەڵبژاردنی ئەو لێهاتووییانەیە کە توانای بەرزکردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنانیان هەیە، لەگەڵ پاڵپشتیکردنی ئەو ئیدارانەی کە ڕێژەی ڕاپەڕاندنی قبوڵکراو بەدەستدەهێنن و کارکردن بۆ پەرەپێدانیان."
گهرعاوی ڕوونی کردەوە کە "دۆخی دارایی ئێستای کۆمپانیاکە ڕێگە نادات بە دروستکردنی ئاشی نوێ یان داخڵکردنی تەکنەلۆژیای هاوچەرخ وەک سیستەمە ژمارەییەکان یان ژیریی دەستکرد"، ئاماژەی بەوەش کرد کە "ئەم پڕۆژانە لە چوارچێوەی پلانەکانی داهاتوودا دەمێننەوە لە ئەگەری باشتربوونی داهاتەکاندا."
لە کۆتاییدا گهرعاوی داوای لە کارمەندانی کۆمپانیاکە کرد کە "بەرپرسیارێتی هەڵبگرن و بە جدی کار بکەن بۆ خزمەتکردنی ئەم کەرتە زیندووە"، جەختیشی کردەوە کە "کۆمپانیاکە تایبەتە بە بەرهەمهێنانی ماددەی نان کە پێداویستییەکی بنەرەتی و گرنگە بۆ سەرجەم هاوڵاتیان، ئەمەش پێویستی بە پابەندبوون بە دەستپاکی، شەفافیەت و پێشکەشکردنی باشترین ئەدا هەیە لەبەرامبەر مووچە و هاندەرەکاندا"، ئاماژەی بەوەش کرد کە "فەرمانبەر داواکراوە هەڵسەنگاندن بۆ ئەدای ڕۆژانەی خۆی بکات بە شێوازێک کە لەگەڵ ئەو کرێیەی وەریدەگرێت بگونجێت، و بە ڕۆحیەتێکی بەرپرسیارانەوە کار بکات بۆ خزمەتکردنی دامەزراوەکە."