بەغدا - INA- ئامنە سەلامە
ئەمڕۆ شەممە وەزارەتی كشتوكاڵ جێبەجێكردنی پڕۆژەكانی سەقامگیركردنی تەپۆڵكە خۆڵییەكانی لە چەند پارێزگایەك ڕاگەیاند، هەروەها میكانیزمەكانی خۆی بۆ بەڕێوەبردنی سەرچاوەكانی زەوی و ئاو بۆ بەرەنگاربوونەوەی بیابانبوون لە ڕێگەی وەرگرتنی تەكنەلۆژیای مۆدێرن خستەڕوو.
بەسام كەنعان عەبدولجەبار، بەڕێوەبەری گشتیی بەشی كۆنتڕۆڵی دارستان و بیابانبوون لە وەزارەتی كشتوكاڵ، بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA)ی ڕاگەیاند : بەڕێوەبەرایەتی كۆنتڕۆڵی دارستان و بیابانبوون كە بەشێكە لە وەزارەتی كشتوكاڵ، كۆمەڵێك پڕۆژەی پەیوەست بە سەقامگیركردنی تەپۆڵكە خۆڵییەكان و ڕێگریكردن لە دەستدرێژییان بۆ سەر زەوییە كشتوكاڵییەكان ئەنجام دەدات لە قەزای فەجر سەر بە پارێزگای زیقار و پڕۆژەیەكی هاوشێوە لە قەزای بێجی سەر بە پارێزگای سەڵاحەدین.
ئاماژەی بەوەشكرد : ئەم پڕۆژانە پشت بە كۆمەڵێك تەكنەلۆژیا دەبەستن كە بەشدارن لە سەقامگیركردنی تەپۆڵكە خۆڵەكان، ئەمانە بریتین لە تەكنیكە میكانیكییەكان وەك دروستكردنی كەناری زەوی و داپۆشینی تەپۆڵكەكان بە گڵ، هەروەها تەكنیكە بایۆلۆژییەكان كە پەرەپێدانی ڕووپۆشی ڕووەكی سروشتی و چاندنی بەربەستی با و پشتێنەی سەوز، و چاندنی جۆرەكانی ڕووەك و دارستانەكانی بەرگری لە وشكەساڵی لەخۆدەگرێت. ئەوانی تر، تەكنیكەكان بریتین لە پەرەپێدان و بڵاوكردنەوەی ڕووەكی مەڕدار، دامەزراندنی پانتایی بیابان، و جێبەجێكردنی كشتوكاڵی پاراستن (كشتوكاڵی بێ كشتوكاڵی).
ڕوونیشی كردەوە : دەستێوەردانەكانی بەڕێوەبردنی زەوی بریتین لە سەقامگیركردنی تەپۆڵكەی قوڕ لە خۆڵەكان لەڕێگەی دروستكردنی كەمپی زەوی و داپۆشینی بە گڵ بۆ كەمكردنەوەی جوڵەی خۆڵ پێش دەستپێكردنی چاندن، ئەمەش هەروەها بریتییە لە چاندنی ڕووەكی بەردەوامی مەڕدار و نەمام كە بەرگەی بارودۆخی باو بگرێت، ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ كەمكردنەوەی خێرایی بای سەر ڕووی زەوی و سنوورداركردنی گەردیلەی تۆز. دڕكی شام، ئاماژەی بەوەشكرد، هەروەها دەستێوەردانەكان بریتین لە دامەزراندنی پانتایی بیابان بۆ كەمكردنەوەی خێرایی با و سەقامگیركردنی خاكی شنی خۆڵ لە بیابانەكەدا، هەروەها وەرگرتنی كشتوكاڵی بێ كشتوكاڵی بۆ ڕێگریكردن لە وەرینی بەشی سەرەوەی خاكەكە، زیادكردنی ناوەڕۆكی ئۆرگانیكی، و بەرزكردنەوەی توانای ڕاگرتنی شێی.
ڕوونی كردەوە : كە بەشەكە كۆمەڵێك سیستەمی زیرەكی بەڕێوەبردنی ئاو بەكاردەهێنێت بۆ پاراستنی ئاو لەڕێگەی ئاودێری دڵۆپ دڵۆپ و شێوازەكانی تری ئاودێری مۆدێرن، لەوانە ئاودێری بە سپرینكلەر، ئاودێری دڵۆپ دڵۆپ لەسەر ڕووی ئاو و ژێرزەوی، و تەكنەلۆژیای سندوقی ئاو، جگە لە پەرەپێدانی ستراتیژی یەكگرتوو بۆ بەكارهێنانی بەردەوامی ئاوی ژێر زەوی لە كشتوكاڵ و كشتوكاڵیدا.
جەختیشی كردەوە : كە سەركەوتنی ئەم دەستێوەردانانە پێویستی بە پاڵپشتیكردنیان هەیە بە یاسا و ڕێساكان كە بە تایبەتی داڕێژراون بۆ پاراستنی زەوی لە بیابانبوون، ڕێگریكردن لە پاككردنەوەی زەوی و داربڕینی بێ جیاوازی، و سەپاندنی سزای توندتر بەسەر سەرپێچیكاران، جگە لەوەش، پێویستی بە بەهێزكردنی هاریكاری نێوان كەرتە حكومییەكان، كەرتی تایبەت، ڕێكخراوە ناحكومییەكان، و كۆمەڵگە ناوخۆییەكان هەیە بۆ جێبەجێكردنی بەرنامەی یەكگرتوو بۆ بەرەنگاربوونەوەی بیابانبوون و كەمكردنەوەی دارستانەكان". دەستدرێژیكردنە سەر تەپۆڵكەی خۆڵ." ئاماژەی بەوەشكرد، "بەشەكە پڕۆژەیەكی لە بودجەی وەبەرهێنانی دەوڵەتی ساڵی 2025دا لەخۆگرتبوو بۆ گۆڕینی هەردوو دیوی ڕێگاوبانەكە بۆ زەوی كشتوكاڵی و چاندنی نەمام، بەڵام هێشتا پڕۆژەكە جێبەجێ نەكراوە بەهۆی نەبوونی پارەی تەرخانكراو.
ڕوونیشی كردەوە : ئامانجی پڕۆژەكە بریتییە لە چاندنی دارستانی بەرگری لە بارودۆخی سەختی ژینگەیی لە هەردوو دیوی ڕێگای خێرا كە قایمقامیەتەكانی موتەننا و دیقەر و دیوانیە بەیەكەوە دەبەستێتەوە، بە سێ ڕیز دار و درەخت. ئەم نەمامانە لە نەمامگەكانی بەڕێوەبەرایەتییەكە دابین دەكرێن و ئاو دەدرێن بە بەكارهێنانی سیستەمی ئاودێری دڵۆپ دڵۆپ، لەگەڵ ئاودان لە نزیكەوە". ئاوەڕۆ. ئەمەش بە هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی سەرچاوەكانی ئاو ئەنجام دەدرێت بۆ پەرەپێدانی دیزاینەكان و جێبەجێكردنی كەناڵەكانی گواستنەوەی ئاو بۆ شوێنی كارەكە.