هەمەڕەنگ – INA
توێژینەوەیەکی نوێ پەیوەندییەکی گونجاوی ئاشکرا کردووە لە نێوان بەرکەوتنی بەردەوام بە ڕووناکی ڕۆژ و کەمبوونەوەی مەترسی تووشبوون بە شێرپەنجەی پەنکریاس، کە یەکێکە لە مەترسیدارترین جۆرەکانی شێرپەنجە، هاوکات لەگەڵ کەمکردنەوەی مەترسی چەند جۆرێکی تری شێرپەنجەی کۆئەندامی هەرس.
شێرپەنجەی پەنکریاس بەوە ناسراوە کە دەستنیشانکردنی لە قۆناغە سەرەتاییەکانیدا قورسە، چونکە زۆرجار نیشانەکانی ڕوون نین، وەک ئازارێکی سووک لە سک یان پشتدا و ماندوێتی بەردەوام، ئەمەش دەبێتە هۆی دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکە لە قۆناغە پێشکەوتووەکانیدا؛ ڕێژەی ڕزگاربوون و مانەوە لە ژیان بۆ ماوەی پێنج ساڵ دوای دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکە تەنها نزیکەی 12%ـە، ئەمەش وای لە توێژەران کردووە بەدوای ڕێگەی نوێدا بگەڕێن بۆ خۆپاراستن لێی.
توێژینەوەکە کە لە لایەن توێژەرانی زانکۆی پزیشکیی قوانغدۆنگ لە چین ئەنجامدراوە و لە گۆڤاری نێودەوڵەتیی شێرپەنجەدا بڵاوکراوەتەوە، پشتی بە داتاکانی 89,069 کەس بەستووە کە تەمەنیان لە نێوان 44 بۆ 79 ساڵیدایە، و بۆ ماوەی نزیکەی نۆ ساڵ بەدواداچوونیان بۆ کراوە.
لە ماوەی توێژینەوەکەدا، بەشداربووان ئامێری هەستیاریان (سێنسەر) لە مەچەکیاندا بەستبوو بۆ پێوانەکردنی ئاستی بەرکەوتنیان بە ڕووناکی ڕۆژ لە نێوان کاتژمێر حەوت و نیوی بەیانی بۆ هەشت و نیوی شەو، لە کاتێکدا توێژەران چاودێریی تۆمارە تەندروستییەکانیانیان دەکرد بۆ دەستنیشانکردنی حاڵەتەکانی تووشبوون بە شێرپەنجەکانی کۆئەندامی هەرس و گیانلەدەستدانەکانی پەیوەندیدار پێیانەوە.
ئەنجامەکان نیشانیاندا کە ئەو کەسانەی ڕووبەڕووی ڕووناکی ڕۆژ بوونەتەوە بە ئاستێک کە لە 1900 لۆکس کەمتر نەبووە، کە ئەمەش ئاستێکە نزیکە لە ڕوونکردنەوەی ڕۆژێکی هەور، کەمبوونەوەی تێدا تۆمارکراوە بە ڕێژەی 13% لە مەترسی تووشبوون بە شێرپەنجەکانی کۆئەندامی هەرس، هەروەها مەترسی گیانلەدەستدانی بەهۆیانەوە بە ڕێژەی 24% پاشەکشەی کردووە.
بەڵام سەبارەت بە شێرپەنجەی پەنکریاس، ئەنجامەکان زیاتر سەرنجڕاکێش بوون؛ چونکە بەرکەوتنی ڕووناکی بە توندییەک کە زیاتر بێت لە 5000 لۆکس بۆ ماوەی نزیکەی دوو کاتژمێر و نیو لە ڕۆژێکدا، بەستراوەتەوە بە کەمبوونەوەی مەترسی تووشبوون بەم نەخۆشییە بە ڕێژەی 42%، لە کاتێکدا مەترسی گیانلەدەستدانی پەیوەندیدار بە نەخۆشییەکەوە بە ڕێژەی 53% کەمبووەتەوە.
لە بەرانبەردا، توێژینەوەکە چاودێریی کاریگەرییەکی هاوشێوەی نەکردووە لەسەر جۆرەکانی تری شێرپەنجەی کۆئەندامی هەرس، وەک شێرپەنجەی کۆڵۆن، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ڕەنگە ئەم پەیوەندییە زیاتر تایبەت بێت بە شێرپەنجەی پەنکریاسەوە.
توێژەران پێیان وایە کە ئەم ئەنجامانە دەکرێت بگەڕێنەوە بۆ زیاتر لە هۆکارێک؛ چونکە بەرکەوتن بە تیشکی خۆر یارمەتی جەستە دەدات بۆ بەرهەمهێنانی ڤیتامین (D)، کە توێژینەوەکانی پێشوو ئاماژە بە ڕۆڵی گونجاوی ئەو دەکەن لە سنووردارکردنی گەشەی خانە شێرپەنجەیییەکاندا، هەروەها ڕووناکی ڕۆژ بەشدارە لە ڕێکخستنی کاتژمێری بایۆلۆجیدا، کە ئەمەش ڕەنگە کارایی کۆئەندامی بەرگری و میکانیزمەکانی چاککردنەوەی ترشی ناوەکی (DNA) لە ناو خانەکاندا بەهێز بکات.
سەرباری ئەم ئەنجامە بەڵێنبەخشانە، توێژەران جەختیان لەوە کردەوە کە توێژینەوەکە تەنها بوونی پەیوەندییەکی ئاماری دەسەلمێنێت، و ئەوە پشتڕاست ناکاتەوە کە بەرکەوتنی ڕووناکی ڕۆژ هۆکاری ڕاستەوخۆ بێت لە کەمکردنەوەی مەترسی تووشبوون بە شێرپەنجەی پەنکریاس، و دووپاتیان کردەوە کە بابەتەکە پێویستی بە توێژینەوەی زیاتر هەیە بۆ تێگەیشتن لە سروشتی ئەم پەیوەندییە و میکانیزمە بایۆلۆجییەکانی.