بەغدا – INA – ئامنە سەلامی
مزهەر محەمەد ساڵح، ڕاوێژکاری دارایی سەرۆک وەزیران، ئەمڕۆ هەینی جەختی کردەوە کە کۆی قەرزە گشتییەکانی عێراق هێشتا لە چوارچێوەی پێوەرە نێودەوڵەتییەکاندا "بەڕێوەبردراون". ئاماژەی بەوەش کرد کە ئاراستەی ستراتیژیی حکومەت بەرەو ئەوەیە لە ماوەی دە ساڵی داهاتوودا پشکی داهاتە نانەوتییەکان لە بودجەدا بۆ ٤٥٪ بەرز بکاتەوە.
ساڵح لە لێدوانێکی تایبەتدا بۆ ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA) ڕایگەیاند: "تێپەڕاندنی هێڵی ٤٠٪ی قەرز بەراورد بە داهاتی گشتی، بە تەنیا نیشاندەری 'چوونە ناو ناوچەی مەترسی' نییە، بەڵکو دەبێت لە ناو هاوکێشەیەکی دارایی فراوانتردا بخوێنرێتەوە. دامەزراوە نێودەوڵەتییەکان تەنها پشت بەم ڕێژەیە نابەستن، بەڵکو سەیری ڕێژەی قەرز بەرامبەر 'تێکڕای بەرهەمی ناوخۆیی و توانای بەردەوامیی دەوڵەت لە دابینکردنی داهات دەکەن."
ڕاوێژکارەکەی سەرۆک وەزیران ئاماژەی بەوە کرد کە قەرزە دەرەکییەکانی عێراق لە پاشەکشەدان و ئەو بڕەی کە دەبێت تا ساڵی ٢٠٢٨ بدرێتەوە تەنها ٩ ملیار دۆلارە. لە بەرامبەردا، قەرزە ناوخۆییەکان ١٠٠ تریلیۆن دیناریان تێپەڕاندووە (نزیکەی ٨٠ ملیار دۆلار)، بەڵام جەختی کردەوە کە "کۆی قەرزەکان تەنها ٣٦٪ی تێکڕای بەرهەمی ناوخۆیی پێکدەهێنن، کە هێشتا زۆر دوورە لەو هێڵە سوورە جیهانییەی باس لە ٦٠٪ دەکات."
ساڵح ئاماژەی بە هەوڵەکان کرد بۆ یەکلاییکردنەوەی پاشماوەی قەرزەکانی ڕێککەوتنامەی "یانەی پاریس" (٢٠٠٤) و وتی: "چاوەڕوان دەکرێت دوای یەکلاییکردنەوەی ئەم دۆسیەیە لەگەڵ ٨ وڵاتدا، بە لایەنی کەمەوە ٨٠٪ی ئەو قەرزانە بکوژێنرێنەوە، ئەمەش باری دارایی دەوڵەت سووکتر دەکات."
سەبارەت بە داهاتە نانەوتییەکان، ساڵح ڕایگەیاند کە عێراق کار لەسەر "وەچەرخانێکی دارایی" دەکات: "ئامانجمان ئەوەیە لە دە ساڵی داهاتوودا پشکی داهاتە نانەوتییەکان لە ١٠٪ـەوە بگەیەنینە ٤٥٪ی کۆی داهاتەکان." ڕوونیشیکردەوە ئەم ئامانجە لە ڕێگەی ئەم هەنگاوانەوە بەدی دێت:
١. چاکسازیی سیستەمی باج و گومرگ: لە ڕێگەی بەدیجیتاڵکردن و فراوانکردنی بنکەی باج.
٢. چالاککردنی کەرتی تایبەت: وەک بزوێنەرێکی سەرەکی بۆ وەبەرهێنان و داهات.
٣. چاکسازیی کەرتی بانکی: بۆ دەستەبەرکردنی ئاسانکاریی دارایی و سەقامگیری.
لە کۆتاییدا ئاماژەی بەوە کرد کە بڕێک پارە وەک "پاشکەوتەکان" لە لایەن حکومەتەوە قەرزاری بەڵێندەران و جوتیارانە، کە ئەگەر لە کاتی خۆیدا نەدرێن، وەک قەرزی ناوخۆیی فەرمی هەژمار دەکرێن تا بە شێوەیەکی یاسایی یەکلایی دەکرێنەوە. ئەم هەنگاوانە پێکەوە دەبنە هۆی "بەرگریی ئابووریی عێراق" بەرامبەر بە هەژاندنە دەرەکییەکان و دابەزینی نرخی نەوت.