بەغداد - INA - محەمەد تاڵبی
بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی گەشەپێدانی پیشەسازی سەر بە وەزارەتی پیشەسازی و کانزاکان ، ڕایگەیاند کە پەنجەرەیەکی ئەلیکترۆنیی یەکگرتوویان بۆ کەمکردنەوەی ماوەی دەرکردنی مۆڵەتی پڕۆژەکان لە ٣ ساڵەوە بۆ یەک مانگ ڕاگرتووە، هاوکات ئاشکرای کرد کە ٢٦٤ بەرهەمی عێراقی بە پاڵپشتیی حکومەت هەناردەی بازاڕەکانی جیهان دەکرێن.
عەلی ئیبراهیم جەنعان، بەڕێوەبەری گشتیی گەشەپێدانی پیشەسازی بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA)ی ڕاگەیاند: "بەڕێوەبەرایەتییەکە ڕۆژانە کار لەسەر تاوتوێکردنی میکانیزمەکانی خێراکردن و ئاسانکاریی ڕایییکردنی مامەڵەکان دەکات، ئەمەش هاوتەریب لەگەڵ ئاراستەکانی حکومەت و وەزیری نوێ کە سەرنجیان لەسەر ئەم مەلەفەیە"، ڕوونیشی کردەوە کە "گەشەپێدانی پیشەسازی یەکێک بوو لە یەکەمین بەڕێوەبەرایەتییەکان کە لە ڕێگەی سەکۆی (ئۆر)ەوە دەستی بە گۆڕانکاریی دیجیتاڵی کرد، بە جۆرێک پێشکەشکردنی ئەلیکترۆنی بۆ پڕۆژە پیشەسازییەکان بە مەبەستی بەدەستهێنانی مۆڵەتی (لەژێر دامەزراندن) خرایە گەڕ، سەرەڕای پەسەندکردنی پارەدانی ئەلیکترۆنی لە ڕێگەی کارتەکانی ڤیزا یان ئامێرەکانی (POS)".
وتیشی: "بەڕێوەبەرایەتییەکە ١٧ خزمەتگوزاری پێشکەشی کەرتی تایبەت دەکات، کە ١٤ خزمەتگوزارییان ئۆتۆماتیک (ئەلیکترۆنی) کراون، لەکاتێکدا ئۆتۆماتیکردنی ٣ خزمەتگوزاری دواکەوتووە بەهۆی پەیوەستبوونیان بە پەنجەمۆر و ڕێکارە ئامادەییەکانەوە"، ئاماژەی بەوەش کرد کە "ڕێککەوتننامەیەک لەگەڵ فەرمانگەی پۆست واژۆ کراوە بۆ گەیاندنی مۆڵەتەکان بۆ ماڵی هاووڵاتییان، بە جۆرێک خاوەن پڕۆژەکە دەتوانێت بە شێوەی ئەلیکترۆنی داواکاری پێشکەش بکات و پارە بدات و بەدواداچوون بکات، و مۆڵەتەکەش لە ماڵەوە وەربگرێت بەبێ سەردانیکردنی فەرمانگەکە".
ئاماژەی بەوەش دا کە "ژمارەی مۆڵەتە بەخشراوەکان لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٦ەوە لە ٥٠٠ مۆڵەت تێپەڕیوە، لەگەڵ بەردەوامبوونی زیادبوونی ڕۆژانە"، ڕوونیشی کردەوە کە "مۆڵەتەکانی (لەژێر دامەزراندن) گەیشتوونەتە ٩٣٨ مۆڵەت، و مۆڵەتە (تەواو دامەزراوەکان) ١٧٢ مۆڵەتن، سەرەڕای پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییەکانی تەرخانکردنی زەوی و خەمڵاندنی پێداویستی بۆ پڕۆژە پیشەسازییەکان".
جەنعان ڕوونی کردەوە کە "بەڕێوەبەرایەتییەکە بەرەو ڕاگرتنی پەنجەرەی ئەلیکترۆنیی یەکگرتوو هەنگاوی ناوە دوای ڕاهێنانی لایەنە کەرتییەکان و بەخشینی دەسەڵاتی ئەلیکترۆنی پێیان، بە جۆرێک داواکارییەکان بۆیان دەنێردرێت و ماوەی ١٥ بۆ ٣٠ ڕۆژ دیاری دەکرێت بۆ وەڵامدانەوە"، جەختیشی کردەوە کە "ئەم هەنگاوە ماوەی تەواوکردنی دامەزراندن لە سێ ساڵەوە بۆ یەک مانگ کورت دەکاتەوە، و بەرکەوتنی ڕاستەوخۆی نێوان وەبەرهێنەر و فەرمانبەر کەمدەکاتەوە".
وتیشی: "دیارترین ئەو تەحداstoredانەی ڕووبەڕووی وەبەرهێنەران دەبنەوە، پرسی تەرخانکردنی زەوییە، بەو پێیەی نزیکەی ٥٠٠٠ مۆڵەت بەهۆی نەبوونی زەوییەوە هەڵوەشێنراونەتەوە، سەرەڕای دەرچوونی بڕیارەکانی پێشوو بۆ تەرخانکردنی ١٠٠٠ دۆنم لە هەر پارێزگایەک کە جێبەجێ نەکراون"، هیوای خواست کە "ئەم بڕیارە لەلایەن حکومەتی ئێستاوە دووبارە کارا بکرێتەوە".
ڕوونیشی کردەوە کە "دواکەوتن لە ڕەزامەندیی هەندێک لایەنی کەرتییدا هەیە، بەتایبەت لایەنە ژینگەییەکان، جگە لە بەربەست لە ڕێکارە گومرگییەکاندا سەرەڕای هەبوونی سەکۆ ئەلیکترۆنییە هاوبەشەکان"، ئاماژەی بە "بەردەوامیی هەماهەنگی لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشانە" کرد.
جەختیشی کردەوە کە "کەرتی پیشەسازی گەشەیەکی بەرچاوی بەخۆوە بینیوە، بەتایبەتی لە پیشەسازییە دەرمانسازی و خۆراکییەکاندا، بە جۆرێک پڕۆژە دەرمانسازییەکان پاڵپشتییەکی گەورەیان لێکراوە لە چوارچێوەی بەرنامەی خۆماڵیکردنی پیشەسازیدا، لەکاتێکدا پیشەسازییە خۆراکییەکان فراوانبوونێکی بەرچاویان بەدەستهێناوە و هەندێک لە بەرهەمەکانیان گەیشتوونەتە قۆناغی هەناردەکردن".
سەبارەت بە شارە پیشەسازییەکان، ڕوونی کردەوە کە "پێشکوتنێک هەیە لە دروستکردنی ژمارەیەک لەوانەدا، کە دیارترینیان لە ئەنبار و حیللەیە، لەکاتێکدا شارەکانی ناسریە و بەسرە گەیشتوونەتە قۆناغی پێشکەوتوو، لەگەڵ هەبوونی پلانیش بۆ دروستکردنی شارێکی پیشەسازی لە هەر پارێزگایەکدا"، ئاماژەی بەوەش کرد کە "زیادبوونی شارە پیشەسازییەکان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ بەشدار دەبێت لە دابینکردنی هەلی کاردا".
ئاماژەی بەوەش دا کە "ژمارەی بەرهەمە عێراقییە هەناردەکراوەکان گەیشتووەتە ٢٦٤ بەرهەم بۆ وڵاتانی جیاوازی جیهان"، ڕوونیشی کردەوە کە "بەڕێوەبەرایەتییەکە ئاسانکاریی بەرفراوان پێشکەشی وەبەرهێنەران دەکات کە قەرز و دابینکردنی زەوی و بەدواداچوونی بەدەستهێنانی ڕەزامەندییەکان دەگرێتەوە".
سەرنجی بۆ ئەوەش ڕاکێشا کە "دیارترین تەحەدا بریتییە لە بەرزیی تێچووی بەرهەمهێنان، بەتایبەتی وزە و دەستی کار، ئەمەش کاریگەریی دەکاتە سەر توانای ڕکابەریی بەرهەمی ناوخۆیی"، جەختیشی کردەوە کە "ئاراستەبوون بەرەو بەکارهێنانی وزەی خۆر بە ڕێژەی ٥٠٪ بەشدار دەبێت لە کەمکردنەوەی تێچووەکان و پاڵپشتیکردنی پیشەسازیی نیشتمانی".
ڕوونیشی کردەوە کە "مۆڵەتی پڕۆژە نەریتییەکان لە هەمان ڕۆژدا دەبەخشرێت، لەکاتێکدا پڕۆژەکانی دیکە پشت بە ڕەزامەندیی لایەنە کەرتییەکان دەبەستن، لەگەڵ کارکردن بۆ کەمکردنەوەی ماوەی کاتەکە لە ڕێگەی پەنجەرە ئەلیکترۆنییە نوێیەکەوە"، جەختی کردەوە کە "لە حاڵەتی نەگەیشتنی وەڵام لە ماوەی دیاریکراودا، ڕەزامەندییەکە بە حاسڵبوو دادەنرێت بەپێی بڕیارەکانی ئەنجومەنی وەزیران".
ئەوەشی ڕوون کردەوە کە "هەندێک حاڵەتی دواکەوتن دەگەڕێتەوە بۆ خودی وەبەرهێنەران یان نوێنەرە یاساییەکانیان لە دەرەوەی عێراق بەهۆی وەڵامنەدانەوەی خێرایان بۆ پێداویستییەکان، لە کاتێکدا بەڕێوەبەرایەتییەکە سیستەمێکی بەدواداچوونی ئەلیکترۆنی پەیڕەو دەکات کە لە ماوەی سێ ڕۆژدا چاودێریی هەر دواکەوتنێک دەکات".
سەبارەت بە قەبارەی سەرمایەکان، ئاماژەی بەوە کرد کە "بەپێی سروشتی پڕۆژەکان دەگۆڕێت، بە جۆرێک لە نێوان یەک ملیۆن دۆلارەوە دەستپێدەکات و لەوانەیە بگاتە ١٠٠ ملیۆن دۆلار بۆ پڕۆژە گەورەکان".