وەلید خالید ئەلزەیدی
ئاڕاستە گشتییەکانی حکومەتە یەک لەدوای یەکەکانی عێراق لە ماوەی بیست و سێ ساڵی ڕابردوودا لەسەر بابەتی پەیوەندییە دەرەکییەکان، لە ڕووی جەوهەر و کاریگەرییان لەسەر بەرژەوەندییەکانی عێراق و ئاستی تێگەیشتن لە ڕۆڵە مێژووییەکەی لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی و ناوچەیی وەک یەک بوون، بەڵام پێکهێنانی حکومەتی ئێستا هاوکات بوو لەگەڵ گۆڕانکارییە ئەمنییە ناوچەییە مەترسیدارەکان کە خۆی لە شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل دژ بە کۆماری ئیسلامی ئێران دەبینێتەوە، ئەمەش وەرچەرخانێکی بەرچاوی لە کۆی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکاندا دروستکرد و کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر لایەنە جیاوازەکان، بەتایبەتی ئابووری بەجێهێشت.
لە ڕوانگەی بەرژەوەندی نیشتمانی و وەڵامدانەوەی ئەو ئاڵنگارییانەی کە ڕووبەڕووی وڵاتەکەمان دەبنەوە، بەتایبەتی قەیرانە ئابوورییەکانی، سەرۆکی حکومەت بەڕێز عەلی فالح ئەلزەیدی داوای لە نێردە دیپلۆماسییەکان کرد کە کارەکانیان لە بەغدا دەستپێبکەنەوە، ئەمەش بەهۆی گرنگی بوونیان لە پەرەپێدانی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانی عێراقدا، چونکە لە ئێستادا وەک بەستەرێکی سەرەکی وڵاتەکەمان لەگەڵ دەوڵەتە جیاوازەکاندا دادەنرێن، و دیارترین هۆکاری پەیوەندیکردنن لەگەڵیاندا لەپاڵ بەدواداچوون بۆ بڕگە و جێبەجێکردنی ڕێککەوتننامە دووقۆڵییەکان، جیا لەوەش کارمەندانی ئەو نێردانە درک بەوە دەکەن کە وڵاتێکی وەک عێراق خاوەنی قووڵاییەکی شارستانی و هەمەجۆریی مرۆییە کە شایستەی دەکات بۆ گێڕانی ڕۆڵێکی دیپلۆماسی گەورە لە کۆی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکاندا، و ببێتە توخمێکی گرنگ لە ئاشتی و ئاسایشی نێودەوڵەتیدا، ئەمە لە لایەک و لە لایەکی تریشەوە کارکردنی ئەو نێردانە و ئەو دەوڵەتانەی نوێنەرایەتییان دەکەن دەکرێت ببێتە ئەڵقەیەکی گرنگ کە بەشدار بێت لە کەمکردنەوەی ئەو قەیرانانەی ڕووبەڕووی عێراق دەبنەوە و گێڕانەوەی پێگەی نێودەوڵەتی، ئەمەش پەیامێکی ڕوونە لەسەر جێگیربوونی ئاسایش لە عێراقدا و ئارەزووی حکومەتەکەی بۆ هاوکاری لەگەڵ سەرکردەکانی ئەو وڵاتانە بۆ بەدیهێنانی سەقامگیری، گەشەپێدانی ئابووری و خۆشگوزەرانی گەلەکەی.
ئەو ڕۆڵەی نێردە دیپلۆماسییەکان لە نێوان عێراق و حکومەتی ئەو دەوڵەتانەی نوێنەرایەتییان دەکەن دەیگێڕن، بووەتە یەکێک لە گرنگترین توخمەکانی سیاسەتی دەرەوەی وڵاتەکەمان و ناتوانرێت دەستبەرداری بین، چونکە تەوەرێکی بنەڕەتییە بۆ ناسینی تواناکانی دەوڵەتان و شێوازی بیرکردنەوە و بایەخدانی سەرکردەکانیان لە کێشانی هێڵکاری پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و ئەو وەرچەرخانانەی ڕووبەڕووی دەبنەوە، جیا لەوەش بۆ تۆمارکردنی دیاردە سیاسی و ئەمنییەکان کە لە جیهاندا ڕوودەدەن و ڕەنگدانەوەیان لەسەر لایەنەکانی تر، و ناسینی توانای کاریگەریی هاوبەش و ئاڕاستەکانی مامەڵەکردن لەگەڵیاندا لە ڕوانگەی سەرکردەی دەوڵەتانەوە بۆ بەدەستهێنانی ئەنجامە داواکراوەکان، بە شێوەیەک کە ناتوانرێت ڕۆڵیان پشتگوێ بخرێت لە نزیککردنەوەی تێڕوانینە پەیوەندیدارەکان بە جۆرێک کە بەرژەوەندییە هاوبەشەکان بە هەموو ڕەهەندە تیۆری و پراکتیکییەکانەوە مسۆگەر بکات و ئاستی کاریگەری ئەرێنی لە ئامادەکردنی ڕێککەوتننامە و هاوبەشییەکان لەگەڵ حکومەتە جیاوازەکاندا بپارێزێت.
سروشتییە کە ئاڕاستەکانی عێراق لە بارودۆخی ئێستادا پشت بە هێز و گرنگی نێردە دیپلۆماسییەکانی لای خۆی ببەستێت بەهۆی ڕۆڵیان لە پشتگیریکردنی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بۆ تێپەڕاندنی ئەو قەیرانانەی ڕێگرن لەبەردەم پێشکەوتنیدا، بەتایبەتی کێشە ئابوورییەکان، هەرچەندە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لێوانلێوە لە ڕووداو و گۆڕانکاری، بەڵام لە نێو کارە لەپێشینەکانی حکومەتی ئێستادا یەکلاکردنەوەی دۆسیە پەیوەندیدارەکانە بە ئابووری و ئاسایش، و کێشانەوەی نەخشەی ڕێگا بۆ پەیوەندییەکی هاوسەنگ لەسەر بنەمای بەرژەوەندی لەگەڵ سەرجەم دەوڵەتانی ناوچەکە و جیهاندا بە ئاسۆیەکی بەرفراوان و دەستکەوتێکی گشتگیرتر.