هەمەڕەنگ – INA
توێژینەوەیەکی نوێی ئەمریکی ئاشکرای کردووە کە ئەو دەرمانانەی بە ڕێژەیەکی بەرفراوان بۆ چارەسەرکردنی قەڵەوی و نەخۆشیی شەکرە بەکاردەهێنرێن، ڕەنگە یارمەتیدەر بن لە باشترکردنی هەلی ڕزگاربوون لە ژیان لەناو ئەو ژنانەی بەدەست شێرپەنجەی مەمکەوە دەناڵێنن، هاوکات ئەگەری گەڕانەوەی نەخۆشییەکەش دوای چارەسەر کەم دەکەنەوە.
توێژینەوەکە کە لە گۆڤاری پزیشکیی "JAMA Network Open"دا بڵاوکراوەتەوە، باسی لە کاریگەریی "هاندەرەکانی وەرگری پێپتایدی هاوشێوەی جۆری گلوکاگۆن-1" ($GLP-1$) کردووە، کە پۆلێنێکی دەرمانییە و لە ساڵانی ڕابردوودا بەهۆی کاراییەکەی لە دابەزاندنی کێش و چارەسەرکردنی شەکرەی جۆری دوو ناوبانگی دەرکردووە.
توێژەران پشتیان بە شیکردنەوەی تۆمارە تەندروستییە ئەلیکترۆنییەکانی زیاتر لە 840 هەزار تووشبووی شێرپەنجەی مەمک بەستووە کە لە نێوان ساڵانی 2006 بۆ 2023دا نەخۆشییەکەیان دەستنیشانکراوە، ئەمەش بە مەبەستی لێکۆڵینەوە لە پەیوەندی نێوان بەکارهێنانی ئەم دەرمانانە و ئەنجامەکانی چارەسەری شێرپەنجەی مەمک، بەتایبەتی لە نێوان ئەو کەسانەی کە قەڵەوی یان نەخۆشی شەکرەیان هەیە.
ئەنجامەکان نیشانیان داوە کە بەکارهێنانی دەرمانەکانی $GLP-1$ بەستراوەتەوە بە دابەزینی مەترسی مردن بە هەر هۆکارێک بێت لە ماوەی بەدواداچوونێکدا کە بۆ دە ساڵ درێژبووەتەوە. هەروەها ئەگەری گەڕانەوەی شێرپەنجەی مەمک بە شێوەیەکی بەرچاو پاشەکشەی کردووە لە نێوان ئەو ڕزگاربووانەی کە ئەم دەرمانانەیان بۆ چارەسەری قەڵەوی یان شەکرە دوای چارەسەری سەرەتایی بەکارهێناوە.
بێرنارد ڤی فۆیمیلەر، سەرپەرشتیاری سەرەکیی ئامادەکردنی توێژینەوەکە و یاریدەدەری بەڕێوەبەری زانستەکانی دانیشتووان لە سەنتەری "ماسی"ی هەمەلایەن بۆ شێرپەنجە سەر بە زانکۆی ڤێرجینیا کۆمۆنوێڵس ڕایگەیاند، ئەنجامەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە پشتبەستن بەم دەرمانانە ڕەنگە سوودی پارێزگاریی زێدەتر بە نەخۆشەکانی شێرپەنجەی مەمک ببەخشێت، و ڕوونی کردەوە کە هۆکاری دروستی پشت ئەم کاریگەرییە هێشتا نەزانراوە، بەڵام دەکرێت پەیوەندی بە دابەزاندنی کێش، باشتربوونی تەندروستی دڵ و دەمارەکان، یان میکانیزمە بایۆلۆجییەکانی ترەوە هەبێت.
لەلایەکی ترەوە، کریستینا ئێڵ تاتۆم، ئامادەکاری سەرەکیی توێژینەوەکە ڕوونی کردەوە کە ئەم ئەنجامانە هاوتەریبن لەگەڵ توێژینەوە تاقیگەیییەکانی پێشوو کە ئاماژەیان بە بوونی ڕۆڵی ئەم دەرمانانە لە بواری گرێ شێرپەنجەیییەکاندا (ئۆنکۆلۆجی) کردبوو، و جەختیشی لەسەر پێویستیی ئەنجامدانی توێژینەوە و تاقیکردنەوەی کلینیکی زیاتر کردەوە بۆ تێگەیشتن لە سروشتی ئەم پەیوەندییە بە شێوازێکی وردتر.
توێژەران ئاماژە بەوە دەکەن، ئەو نەخۆشانەی شێرپەنجەی مەمک کە هاوکات بەدەست قەڵەوی یان شەکرەوە دەناڵێنن، زۆربەی کات ڕووبەڕووی گرێی هێرشبەرتر و توندتر و ئەنجامەکانی چارەسەری خراپتر دەبنەوە، ئەمەش گرنگیی لێکۆڵینەوە لە کاریگەرییە ئەگەرییەکانی دەرمانەکانی $GLP-1$ لە باشترکردنی هەلەکانی چارەسەر و مانەوە لە ژیاندا زیاتر دەکات.
شایەنی باسە، ئەم دەرمانانە لە ساڵی 2005دا ڕەزامەندییان بۆ چارەسەرکردنی شەکرەی جۆری دوو پێدراوە، پاشان لە ساڵی 2021دا بۆ چارەسەری قەڵەوی و ڕێکخستنی کێش پەسەند کران، پێش ئەوەی بەکارهێنانیان لە ساڵانی کۆتاییدا بە شێوەیەکی خێرا و سەرنجڕاکێش بەرزبێتەوە.
بەپێی ڕاپۆرتێکی دامەزراوەی "RAND"، نزیکەی 12%ی ئەمریکییەکان لە ساڵی 2020ەوە دەرمانەکانی $GLP-1$یان بۆ دابەزاندنی کێش بەکارهێناوە.
سەرچاوە: ئاژانسەکان