بەغداد- INA– نەسار حاج
مەزهەر محەمەد ساڵح، ڕاوێژکاری ئابووریی سەرۆک وەزیران، ئەمڕۆ پێنجشەممە جەختی کردەوە کە پلاتفۆرمی ئەلیکترۆنیی "بازرگان"، تاقیکردنەوەیەکی ڕاستەقینەیە بۆ توانای عێراق لە گۆڕینی خواستە ئابوورییەکان بۆ واقیع، هاوکات ئاماژەی بەوە کرد کە عێراق گەواهیدەری فراوانبوونێکی بەرچاوە لە هاوبەشییە بازرگانییەکانیدا.
ساڵح بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA)ی ڕاگەیاند: لە هەنگاوێکدا کە ڕەنگدانەوەی ئاراستەیەکی جددییە بەرەو نوێکردنەوەی ژێرخانی ئابووری، عێراق خستنەگەڕی پلاتفۆرمی ئەلیکترۆنیی 'بازرگان' و کاراکردنی ڕێکارەکانی ئۆتۆماتیککردنی ڕاگەیاند، ئەمەش لە چوارچێوەی ڕێڕەوێکی ستراتیژیدایە کە ئامانجی ئاسانکارییە لە بزووتنەوەی بازرگانی و بەهێزکردنی تێکەڵبوونی وڵاتەکەمانە لە ئابووریی ناوچەیی و نێودەوڵەتیدا.
ڕوونیشیکردەوە کە پلاتفۆرمی 'بازرگان' تەنها گوزارشت لە پەرەپێدانی کارگێڕی و حوکمڕانییەکی ئاستبەرز لە شەفافیەت و لێپرسینەوە و بەشدارییکردندا ناکات، بەڵکو ئاماژەیە بۆ وەرچەرخانێکی جۆری لە فەلسەفەی بەڕێوەبردنی ئابووریدا، لە شێوازە تەقلیدییەکەی کە لەسەر ئاڵۆزی و بیرۆکراسی بونیاد نرابوو، بۆ مۆدێلێکی دیجیتاڵی کاراتر کە لەگەڵ پێداویستییەکانی سیستەمی بازاڕی مۆدێرن دەگونجێت، کە دەستوور بە ڕاشکاوی دەقی لەسەر کردووە.
ئاماژەی بەوەش کرد کە پلاتفۆرمی ئەلیکترۆنیی 'بازرگان' ئامرازێکی بنەڕەتییە بۆ بەهێزکردنی کەرتی تایبەت و پێشخستنی لە ڕووی دامەزراوەییەوە، چونکە ژینگەیەکی ئەلیکترۆنیی گشتگیر بۆ دەرکردنی مۆڵەتەکانی هاوردەکردن و هەناردەکردن دابین دەکات، و کارکردن بە سیستەمی 'پەنجەرەی یەکگرتوو' بۆ تۆمارکردنی کۆمپانیاکان پەسەند دەکات، جگە لە پێشکەشکردنی ئاسانکاریی بانکی و قەرز کە پاڵپشتیی چالاکییە بازرگانییەکان دەکەن، ئەمەش دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی کات و تێچووەکان، و هاندانی وەبەرهێنان، و کردنەوەی بوار لەبەردەم توێژێکی فراوانتر لە خاوەنکاران و باشکردنی پێوەرەکانی کەشوهەوای بازاڕ بە شێوەیەک کە لەگەڵ پێداویستییە جیهانییەکانی ڕێکخراوی بازرگانیی جیهانی و بانکی نێودەوڵەتی و هاوبەشە نێودەوڵەتییەکانی دیکەدا بگونجێت.
وتیشی: ئەم هەنگاوە هاوکاتە لەگەڵ نیشاندەرە ئابوورییە ئەرێنییەکان، بەو پێیەی عێراق بەردەوام بووە لە تۆمارکردنی گەشە لە قەبارەی بازرگانیی دەرەکیدا، کە زیاتر لە ٦٥ ملیار دۆلاری تێپەڕاندووە، لەگەڵ بوونی زیادەی بازرگانیی بەرچاو کە بەهۆی بەرزبوونەوەی هەناردەی نەوت لە چەند ساڵی ڕابردوودا دروست بووە، هەروەها ئەم ئەدایە بووەتە هۆی بەهێزکردنی پێگەی عێراق لە ناو ئابووریی عەرەبی و جیهانییدا، ئەمەش ڕەنگدانەوەی توانایەکی بەهێزە ئەگەر بە شێوەیەکی دروست وەبەرهێنانی تێدا بکرێت.
تیشکی خستە سەر ئەوەی کە ئاڵێنگارییە ڕاستەقینەکە لە قەبارەی ژمارەکاندا نییە هێندەی ئەوەی لە سروشتی ئەو ژمارانەدایە، چونکە هێشتا هەناردەکردن بە شێوەیەکی نیمچە تەواو پشت بە نەوت دەبەستێت، ئەمەش ئابووریی وڵات دەخاتە ژێر کاریگەریی گۆڕانکارییەکانی بازاڕی جیهانی، لێرەدا گرنگیی پلاتفۆرمی 'بازرگان' دەردەکەوێت وەک ئامرازێک بۆ پاڵپشتیکردنی هەمەجۆرکردنی ئابووری، لە ڕێگەی ئاسانکاریی لە بازرگانیی نانەوتیدا و هاندانی بەرهەمی ناوخۆیی.
سەبارەت بە پەیوەندییە ناوچەییەکان، ساڵح جەختی کردەوە کە عێراق گەواهیدەری فراوانبوونێکی بەرچاوە لە هاوبەشییە بازرگانییەکانیدا، چ لەگەڵ وڵاتانی عەرەبی یان وڵاتانی دراوسێ، ئەمەش ئاماژەیە بۆ گەڕانەوەی ڕۆڵەکەی وەک ناوەندێکی ئابووریی کاریگەر، ئەم ئاراستەیەش بە پڕۆژەی 'ڕێگەی گەشەپێدان' بەهێزتر دەبێت، کە چاوەڕوان دەکرێت وڵات بگۆڕێت بۆ تەوەری ستراتیژیی گواستنەوە و بازرگانی، و بەستنەوەی کەنداو بە تورکیا و ئەوروپا، ئاماژەی بەوەش کرد کە "لایەنە فەرمییە پەیوەندیدارەکان بە وردی کار لەسەر سەرکەوتنی ئەم پڕۆژانە و دەستەبەرکردنی جێبەجێکردنی کردەییان دەکەن، و دابینکردنی ژینگەیەکی یاسایی و ڕێکخستنی سەقامگیر، جگە لە بەرەنگاربوونەوەی بیرۆکراسی و لابردنی ئاستەنگەکان لەبەردەم هەر چاکسازییەکی ئابووریی ڕاستەقینەدا.
ئاماژەی بەوەش کرد کە وەرچەرخانی دیجیتاڵی لە کەرتی بازرگانیدا بژاردەیەکی کات بەسەربردن نییە، بەڵکو پێویستییەکی حەتمییە لە جیهانێکدا کە بە خێرایی بەرەو ئابووریی دیجیتاڵی هەنگاو دەنێت، ئەگەر وەبەرهێنان لەم هەنگاوەدا بە باشی بکرێت، ئەوا عێراق دەرفەتێکی ڕاستەقینەی هەیە بۆ گواستنەوە لە ئابوورییەکی ڕێنت خۆرەوە (ڕيعي) بۆ ئابوورییەکی هەمەجۆر، کە بەردەوامتر بێت و توانای کێبڕکێی هەبێت.
لە کۆتاییدا وتی: پلاتفۆرمی 'بازرگان' گوزارشت لە تاقیکردنەوەیەکی جددی دەکات بۆ ئاستی توانای عێراق لە وەرگێڕانی خواستە ئابوورییەکانی بۆ واقیعێکی بەرجەستە، یان دەبێتە دەروازەیەک بۆ پەڕینەوە بەرەو ئابوورییەکی مۆدێرن، یان تەنها وەک پڕۆژەیەکی بەڵێندەر دەمێنێتەوە کە دەچێتە سەر لیستی دەرفەتە ناتەواوەکان.