🏠 سەرەکی ڕێبەری خزمەتگوزارییەکانهەڵبژاردنتەکنەلۆژیا و زانستبازاڕ
🏠

وەزارەتی ژینگە ڕێکارە خۆپارێزی و سزاییەکانی بۆ کەمکردنەوەی شوێنەوارەکانی پیسبوون ڕادەگەیەنێت

ئاژانسی هەواڵی عێراقی 2026/04/22 03:14

بەغداد – INA – ئامنە سەلامی

وەزارەتی ژینگە، ئەمڕۆ سێشەممە، ڕێکارە خۆپارێزی و سزاییەکانی خۆی بۆ کەمکردنەوەی شوێنەوارەکانی پیسبوونی ژینگە ڕوون کردەوە، و جەختی لە پابەندکردنی کۆمپانیا نەوتییەکان بە پێوەرە ژینگەییەکان و کەمکردنەوەی سوتاندنی غازی یاوەر کردەوە.

ئەمێر عەلی حەسۆن، بەڕێوەبەری گشتیی هۆشیاری و ڕاگەیاندنی ژینگەیی لە وەزارەتی ژینگه‌، بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA)ی ڕاگەیاند: "وەزارەتی ژینگە بەردەوامە لە چڕکردنەوەی چاودێریی سەر چالاكییە کیمیاییەکان، لەگەڵ جەختکردنەوە لەسەر پێویستی پابەندبوون بە ڕێسا ژینگەییەکان بەو شێوەیەی کە بەشدار دەبێت لە پاراستنی ژینگە و تەندروستی گشتی و ڕێگریکردن لە پیسبوونی کیمیایی."

وتیشی، "نەمامگەکان و سەنتەرەکانی فرۆشتنی پەین و قڕکەرە مێرووییەکان دەکەونە ژێر چاودێری ژینگەیی لە چوارچێوەی یاسا کارپێکراوەکاندا؛ ئەمەش لەبەر ئەوەی ئەم ماددانە وەک ماددەی خاوەن کاریگەری گەورە لەسەر ژینگە و تەندروستی گشتی پۆلێن دەکرێن لە حاڵەتی خراپ بەکارهێنان یان مامەڵەی نائایمن پێیانەوە."

ئاماژەی بەوەش کرد، "ڕێکارەکانی وەزارەتی ژینگە خۆیان لە چاودێری و مۆڵەتی ژینگەیی، پشکنینی مەیدانی خولی، و هەماهەنگی لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان دەبیننەوە بۆ دەستەبەرکردنی ڕێکخستنی مامەڵەکردن بە قڕکەر و پەینەکان و ڕێگریکردن لە هاتنەناوەوە یان فرۆشتنی ئەو ماددانەی کە تۆمار نەکراون یان قەدەغەکراون."

حەسۆن جەختی کردەوە: "لە حاڵەتی تۆمارکردنی هەر سەرپێچییەکی ژینگەیی، ڕێکاری یاسایی بەپێی یاسا کارپێکراوەکان دەگیرێتە بەر، کە ئەمانە دەگرێتەوە: ئاراستەکردنی ئاگادارکردنەوەی فەرمی و پابەندکردنی لایەنەکە بە لادانی سەرپێچییەکە لە ماوەیەکی دیاریکراودا، سەپاندنی غەرامەی ژینگەیی بەپێی قەبارەی سەرپێچییەکە، جگە لە ڕاگرتنی کاتیی چالاکییەکە یان داخستنی شوێنەکە لە حاڵەتەکانی پیسبوونی گەورەدا، و ڕەوانەکردنی سەرپێچیکاران بۆ لایەنە دادوەرییەکان کاتێک زیانێکی ژینگەیی یان تەندروستی زۆر گەورە هەبێت."

ئەوەشی خستە ڕوو کە "وەزارەتی ژینگە کار لەسەر پەرەپێدانی سیستەمی چاودێری هاوچەرخ دەکات کە وردی چاودێریکردنی پیسبوون و وەڵامدانەوەی پێشوەختە بەهێزتر دەکات، لەگەڵ ڕێکاری ڕێکخستن و چاودێری توند لەسەر کەرتی نەوت بۆ کەمکردنەوەی شوێنەوارەکانی بەو شێوەیەی پاراستنی ژینگە و تەندروستی هاوڵاتیان بەدی بهێنێت."

دوپاتی کردەوە، "وەزارەت بە کردەیی دەستی کردووە بە داخڵکردن و کارپێکردنی سیستەمی هاوچەرخ بۆ چاودێریکردنی پیسبوون لە چەند کەرتێکدا و لە قۆناغی جیاوازی جێبەجێکردندان، کە کەرتەکانی جۆری هەوا، ئاو، و کەرتە پیشەسازی و نەوتییەکان دەگرێتەوە"، ڕوونیشیکردەوە کە "سروشتی ئەو خزمەتگوزارییانەی ئەم سیستەمانە دابینی دەکەن بەشدار دەبن لە دابینکردنی زانیاری دەستبەجێ لەسەر ئاستەکانی پیسبوون، و پشتگیریکردنی بڕیاری ژینگەیی خێرا، و دەرکردنی ئاگادارکردنەوەی پێشوەختە کاتێک لە سنوورە ڕێپێدراوەکان تێدەپەڕێت، جگە لە بونیادنانی بنکەدراوەی نیشتمانی کە یارمەتیدەر دەبێت لە پلاندانانی ژینگەیی و داڕشتنی سیاسەتەکان."

وتیشی، "وەزارەت کار دەکات بۆ فراوانکردنی ئەم سیستەمانە و بەستنەوەیان بە سەنتەرە ناوەندییەکانی کۆنترۆڵ بۆ بەرزکردنەوەی توانای وەڵامدانەوە و کەمکردنەوەی مەترسییە ژینگەییەکان."

ئاماژەی بەوەش کرد، "پیشەسازییە نەوتییەکان بە یەکێک لە گرنگترین سەرچاوەکانی پیسبوونی ژینگە لە عێراق دادەندرێن، و دیارترین پیسکەرەکانی بریتین لە دەردانی گازەکان (وەک دووەم ئۆکسیدی کبریت و ئۆکسیدەکانی نایترۆجین)، سوتاندنی غازی یاوەر (Gas Flaring)، ئاوێتە ئەندامییە فڕیوەکان، و پیسبوونی نەوتیی خاک و ئاو."

ڕوونیشیکردەوە، "ناتوانرێت ڕێژەیەکی جێگیری ورد لەسەر ئاستی نیشتمانی دیاری بکرێت، بەڵام ئاماژە ژینگەییەکان جەخت دەکەنەوە کە بەشداری کەرتی نەوت بە ڕێژەیی بەرزە، بەتایبەتی لە ناوچەکانی باشوور کە کردەکانی دەرهێنان و پاڵاوتنی تێدا چڕ بووەتەوە."

ئاماژەی بەوەش کرد، "ئەو ڕێکارانەی لەلایەن وەزارەتی ژینگەوە بەرامبەر کۆمپانیا نەوتییەکان دەگیرێنە بەر بریتین لە پابەندکردنی ئەو کۆمپانیایانە بە جێبەجێکردنی پێوەرە ژینگەییەکان و پلانەکانی بەڕێوەبردنی ژینگەیی، و کەمکردنەوەی سوتاندنی غازی یاوەر بە هەماهەنگی لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان و وەبەرهێنانی تێدا، و جێبەجێکردنی پرۆگرامی چاودێری بەردەوام لە ناوچە نەوتییەکاندا، جگە لە ئەنجامدانی پشکنینی مەیدانی خولی و سەپاندنی سزا بەسەر سەرپێچیکاراندا، و پابەندکردنی کۆمپانیاکان بە ئامادەکردنی لێکۆڵینەوەی هەڵسەنگاندنی کاریگەری ژینگەیی (EIA) پێش جێبەجێکردنی پڕۆژەکان، و بەهێزکردنی بەکارهێنانی تەکنەلۆژیا پاکەکان و کەمکردنەوەی دەردانی گازەکان."

بۆ خوێندنەوەی تەواوی هەواڵەکە (ئاژانسی هەواڵی عێراقی)